Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş sözleşmesi kabul edildi

Uluslararası Çalışma Konferansı (ILC), dijital platform ekonomisindeki çalışma koşullarını ele almak üzere özel olarak tasarlanan ilk uluslararası çalışma standardını oluşturan Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi’ni (2026) kabul etti. Türkiye’deki geniş kurye kitlesine ve dijital platformlar üzerinden çalışan genç serbest çalışanların sayısına dikkat çeken ILO Türkiye Direktörü Yasser Hassan, bu küresel sözleşmenin teknolojik dönüşümün insana yakışır iş ilkeleri doğrultusunda şekillenmesini sağlayarak ulusal işgücü piyasası için tarihi bir güvence oluşturduğunu belirtti.

Uluslararası Çalışma Konferansı, 12 Haziran 2026 tarihinde Cenevre’de gerçekleştirilen 114. Oturumunda, Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İşe İlişkin 193 No’lu ILO Sözleşmesi’ni kabul etti. Sözleşme, ILO’nun üçlü yapısını oluşturan hükümetler, işverenler ve işçi temsilcilerinden güçlü destek alarak 406 lehte oy, 8 aleyhte oy ve 36 çekimser oyla kabul edildi.

Yeni uluslararası çalışma standardı, dijital iş platformlarının hızla büyümesine ve ulaşım hizmetleri, teslimat faaliyetleri ve çevrimiçi serbest çalışma hizmetleri dahil olmak üzere giderek daha fazla sayıda çalışanın geçimini platform temelli işlerden sağlamasına bir cevap olarak geliştirildi. Dijital platformlar dünya genelinde işgücü piyasalarını yeniden şekillendirirken, Sözleşme sektörde insana yakışır işi, adaleti ve sosyal korumayı teşvik edecek küresel bir çerçeve sunuyor.

Son yıllarda platform ekonomisi hızla büyüyerek dünya genelinde yeni istihdam ve gelir yaratma biçimleri ortaya çıkardı. Bununla birlikte, istihdam statüsü, çalışma koşulları, gelir güvencesi, sosyal koruma ve işin yönetiminde algoritmaların artan rolüne ilişkin kaygılar da gündeme geldi.

Sözleşme, ortak bir uluslararası çerçeve oluşturarak hükümetlerin, işverenlerin ve çalışanların yenilikçi olduğu kadar kapsayıcı bir platform ekonomisinin şekillendirilmesine katkı sunmayı amaçlıyor. Bu kapsamda, platform çalışanlarının temel çalışma haklarından yararlanmalarını ve yeterli işgücü korumasına erişmelerini sağlamaya yönelik ilke ve güvenceleri ortaya koyuyor.

Küresel standartlarla Türkiye’nin gerçeklerini buluşturmak

Sözleşmenin kabulü, özellikle teslimat hizmetleri başta olmak üzere son yıllarda platform temelli çalışmanın hızla yaygınlaştığı Türkiye açısından ayrı bir önem taşıyor.

Kararı değerlendiren ILO Türkiye Direktörü Yasser Hassan şunları söyledi:

“Bu Sözleşmenin kabulü, yıllar süren yoğun çalışmaların sonucudur. Bu süreçte önemli dönüm noktalarından biri, ILO tarafından Ocak 2024’te yayımlanan ve bu çalışma biçiminin büyümesinin yarattığı zorluklar ile ülkelerin bunlara nasıl yanıt verdiğini ortaya koyan Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İşin Gerçekleştirilmesi başlıklı rapor oldu. Sözleşme, hem küresel düzeyde hem de Türkiye’de çalışma yaşamının geleceği açısından bir dönüm noktasıdır. Diğer tüm çalışanlarla aynı çalışma hakları ve korumalardan yararlanmayı hak eden platform çalışanları artık yeni bir çalışma standardı ile tanınmakta ve korunmaktadır.”

Hassan sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkiye’de işgücü piyasasında platform temelli çalışma hızla yaygınlaşmıştır. Daha iyi çalışma koşullarına yönelik talepler yıllardır gündemdedir. Yeni standart, mevcut düzenlemeleri gözden geçirmemize, gerektiğinde yenilerini hazırlamamıza ve bunların uygulanmasını güçlendirmemize olanak sağlayarak platform çalışanlarının haklarına ve insana yakışır işe erişimini destekleyecektir.”

Sözleşme, teknolojik ilerlemenin insana yakışır işle birlikte ilerlemesini sağlamaya yardımcı olacak, uluslararası düzeyde mutabakata varılmış bir çerçeve sunuyor. Bu yönüyle dijital ekonomide adil ve sürdürülebilir büyümeyi desteklerken hem çalışanlar hem de işletmeler için tarihi bir güvence niteliği taşıyor.

Hassan, Sözleşmenin ulusal koşulları da dikkate aldığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Yeni standart, ülkelerin ulusal gerçekliklerini dikkate almaktadır. İstihdam statüsünün belirlenmesi, ulusal hukuk sistemleri ve koşullar doğrultusunda şekillenen ulusal bir meseledir. Bununla birlikte Sözleşme, ilk kez istihdam statüsünden bağımsız olarak uygulanacak bir dizi korumayı benimsemektedir. Bunlar arasında iş sağlığı ve güvenliği, asgari ücretlendirme ile iş ilişkisinin haksız şekilde sona erdirilmesine veya dijital platformlardan çıkarılmaya karşı koruma gibi önlemler yer almaktadır.”

Sözleşme, ILO üyesi devletlerin onayına sunulacak. Sözleşmeyi onaylayan ülkeler, ulusal mevzuatlarını, politika ve uygulamalarını Sözleşmede yer alan hükümlerle uyumlu hale getirmek üzere gerekli adımları atacak.

Hassan son olarak şunları söyledi:

“Bu Sözleşmenin kabulü, hızla değişen çalışma yaşamında üçlü yapının neler başarabileceğini güçlü bir şekilde göstermektedir. ILO Türkiye Ofisi, Türkiye’nin platform ekonomisinde insana yakışır işi teşvik etmek amacıyla kamu kurumları, işveren ve işçi örgütleri ile diğer ilgili paydaşlarla yakın iş birliği içinde çalışmayı sürdürecektir.”

Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi’nin kabulü, uluslararası çalışma standartlarının geliştirilmesi açısından tarihi bir dönüm noktası niteliği taşıyor ve ILO’nun üçlü yapısını oluşturan tarafların çalışma yaşamının geleceğini insana yakışır iş, sosyal adalet ve insan onuru ilkeleri üzerine inşa etme konusundaki kararlılığını yansıtıyor.