Umut ELBİR Yazdı: Kurban Bayramı’nda Artan Kaza Riski ve İş Sağlığı Güvenliği Perspektifinden Yaklaşım

Türkiye genelinde her yıl Kurban Bayramı döneminde yaşanan kazalar, sadece bireysel ihmallerin değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kültürünün yetersizliğinin bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.

Bayram boyunca gözlenen kazalar, kamusal alanlarda gerçekleşen kesim faaliyetlerinin profesyonellikten uzak şekilde icra edilmesi nedeniyle ciddi boyutlara ulaşmaktadır. Bu durum, İSG profesyonellerinin dikkatini çeken önemli bir toplumsal sorun haline gelmiştir.

Verilerle durum tespiti: Kritik eşik aşılıyor

Sağlık Bakanlığı verileri ve medya raporlarına göre:

• 2022 yılında yalnızca bayramın ilk günü yaklaşık 6.250 kişi çeşitli kesim kazaları nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurdu.
• 2023 yılı boyunca 4 günlük bayram sürecinde toplam 29.983 kişi kurban kesimi sırasında yaralandı. Bu vakaların büyük çoğunluğu kontrolsüz alanlarda ve koruyucu ekipman kullanılmadan gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklandı.
• 2024 yılı verilerine göre yalnızca ilk gün itibariyle 16.000’e yakın kişi sağlık müdahalesine ihtiyaç duydu.

Bu rakamlar, geçici süreliğine oluşturulan kesim alanlarında alınan önlemlerin, İSG normları açısından yetersiz kaldığını açıkça ortaya koymaktadır.

Kazaların nitelikleri: Tehlike sınıflarına göre analiz

İSG profesyonelleri açısından bakıldığında, bu kazaların büyük bölümü “yüksek riskli faaliyetler” kategorisinde değerlendirilmektedir:

• Kesici ve delici aletle yaralanmalar
• Büyükbaş hayvan müdahaleleri
• Elektrik kaynaklı kazalar
• Zoonotik hastalıklar ve biyolojik riskler

İş güvenliği uzmanları için yapısal sorunlar ve müdahale alanları

1. Kesim Alanlarının Risk Değerlendirmesi
2. Eğitimsiz Personel ve Yetkisiz Müdahale
3. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Eksikliği
4. İlk Yardım Hazırlığı ve Acil Müdahale Yetersizliği

Politika ve uygulama önerileri: İSG profesyonelleri için yol haritası

• Belediyelere Teknik Danışmanlık
• Topluma Yönelik İSG Eğitim Kampanyaları
• Kesim Öncesi Bilgilendirme Noktaları
• Zoonotik Hastalık Takip Sistemi

Sonuç ve çağrı

Kurban Bayramı sürecinde yaşanan kazalar, sadece bireyleri değil; sistemin bütününü etkileyen bir İSG sorunudur. Geçici süreliğe dayanan, kalabalık, riskli, kontrolsüz ve çoğu zaman eğitimsiz bir faaliyet alanı söz konusudur. İSG profesyonelleri, bu sürecin aktif aktörleri olarak; önleyici planlamalarda, toplumsal bilinçlendirme çalışmalarında ve kurumsal koordinasyonda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir.

Ancak bu şekilde, Kurban Bayramı kazaları kader olmaktan çıkabilir.

Haber: Öğr. Gör. Umut ELBİR
İstanbul Bilgi Üniversitesi, Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölüm Başkanı

www.umutelbir.com