13 Mart’ta sorduğumuz soruya 2 Nisan’da gelen düzenleyici cevap

2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”, iş sağlığı ve güvenliği alanında uzun süredir tartışılan çok temel bir meseleye yeniden dikkat çekiyor:
İSG eğitimleri gerçekten güvenli davranış mı üretiyor, yoksa yalnızca mevzuata uyumun belgesini mi?

13 Mart 2026 tarihinde yayımlanan “İSG eğitimleri: Güvenlik mi üretiyor, yoksa bir ritüel mi?” başlıklı yazımda tam da bu soruyu sormuştum. O yazıda, Türkiye’de milyonlarca çalışana İSG eğitimi verilmesine rağmen iş kazalarının ve iş kazalarına bağlı ölümlerin hâlâ çok yüksek seviyelerde seyretmesinin, eğitim sisteminin niteliğini yeniden tartışmayı zorunlu hale getirdiğini vurgulamıştım.

Bugün yayımlanan yeni yönetmelik, doğrudan bu eleştiriye cevap verme iradesi taşıyan bir metin olarak okunabilir.

Yeni düzenleme, yıllardır sahada gözlenen bir zafiyeti açık biçimde fark etmiş görünmektedir: İSG eğitimi, birçok işyerinde çalışanı gerçekten güvenli davranışa hazırlayan bir öğrenme süreci olmaktan çıkıp, çoğu zaman belgelendirilmiş bir yükümlülüğe dönüşmektedir.

Yönetmeliğin en dikkat çekici yönlerinden biri, işe başlama eğitiminin zorunlu ve uygulamalı hale getirilmesidir. Çalışanın işe başlamadan önce işine ve risklerine doğrudan temas etmesi, güvenli davranışın temelidir.

Benzer şekilde, eğitimlerin işyeri ve işe özgü hale getirilmesi, uzaktan eğitime kalite kriterleri getirilmesi ve ölçme-değerlendirme sisteminin güçlendirilmesi, mevcut sistemdeki “ritüelleşme” sorununa doğrudan bir müdahaledir.

Ancak burada kritik bir nokta vardır: Mevzuat değişikliği tek başına güvenlik üretmez.

Eğer eğitimler hâlâ kağıt üzerinde tamamlanan süreçler olarak kalırsa, en iyi yönetmelik bile sahada etkisiz hale gelebilir.

Bu nedenle asıl soru şudur: Bu düzenleme sahada gerçek bir dönüşüm yaratabilecek mi?

Çünkü artık açıkça kabul etmemiz gereken bir gerçek vardır:Güvenlik belgelerle değil, davranışlarla üretilir.

Bir sistemin başarısı verilen eğitim saatleriyle değil, önlenen kazalarla ölçülür.

Dr. M. Tahir SoydalMD, PhD | Halk Sağlığı ve İş Sağlığı Uzmanı