M. Nurullah ACAR Yazdı: Lojistik - Depo Sektöründe Alınması Gereken İş Güvenliği Önlemleri 

Lojistik ve depo sektöründe artan iş kazaları, gözleri alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği (İSG) önlemlerine çevirdi.

Forklift çarpmalarından yük devrilmelerine, yangınlardan kimyasal tehlikelere kadar pek çok riskin bulunduğu bu alanda A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Muhammed Nurullah Acar tarafından 30 maddelik kapsamlı bir güvenlik planı hazırladı.  

Çalışanların güvenliğini sağlamak ve olası kazaların önüne geçmek için hazırlanan listede, hem mevzuata uygunluk hem de sahada uygulanabilirlik esas alındı. İşte başlıklar:

1. Ayrıntılı Risk Değerlendirmesi Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Depo, sevkiyat alanı, yükleme rampaları, araç park alanları ve forklift güzergahları ayrı ayrı analiz edilerek risk haritası çıkarılır.
    •    Neden Gerekli: Tehlikelerin önceden belirlenmesi ve önlem alınması, kazaların büyük çoğunluğunu engeller.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Forklift çarpması, malzeme düşmesi, araç kazaları, ergonomik yaralanmalar.

2. Çalışanlara İşe Özel İSG Eğitimi Verilmeli
    •    Uygulama Örneği: Depo çalışanlarına “doğru yük kaldırma teknikleri” pratik gösterilir; forklift operatörlerine güvenli sürüş simülasyonu yapılır.
    •    Neden Gerekli: Bilinçli çalışan, riskleri fark eder ve hatalı davranışlardan kaçınır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Bel ve omurga yaralanmaları, forklift devrilmeleri, araç çarpışmaları.

3. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kullanımı Zorunlu Olmalı
    •    Uygulama Örneği: Depoda çalışanlara reflektörlü yelek, çelik burunlu ayakkabı, baret ve kesilmeye dayanıklı eldiven dağıtılır.
    •    Neden Gerekli: KKD’ler çalışanı doğrudan fiziksel tehlikelerden korur.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Ayak ezilmeleri, baş yaralanmaları, kesikler, forklift kazalarında ölüm riski.

4. Forklift Kullanımı Yalnızca Yetkili Operatörlere Verilmeli
    •    Uygulama Örneği: Forklift kullanan çalışanların G sınıfı ehliyet ve sertifikaya sahip olduğu belgelenir.
    •    Neden Gerekli: Forklift ciddi iş kazalarının en sık nedenlerinden biridir; eğitimli operatör kaza riskini azaltır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Forklift devrilmesi, yayalara çarpma, yük düşmesi.

5. Forkliftlerin Periyodik Bakımları Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Frenler, direksiyon, hidrolik sistem ve ikaz ışıkları her vardiya öncesi kontrol edilir, aylık bakım raporları tutulur.
    •    Neden Gerekli: Bakımı yapılmayan forklift arıza sonucu kazalara sebep olur.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Kontrol kaybı, hidrolik arızası sonucu yük düşmesi, yangın riski.

6. Yükleme ve Boşaltma Alanları Güvenli Hale Getirilmeli
    •    Uygulama Örneği: Yükleme rampaları kaymaz zeminle kaplanır, bariyerlerle ayrılır, yeterli aydınlatma sağlanır.
    •    Neden Gerekli: Kayma, düşme ve araç çarpması riski yükleme alanlarında çok yüksektir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Düşme, ezilme, ağır yaralanmalar.

7. Aşırı Yükleme Kesinlikle Yasaklanmalı
    •    Uygulama Örneği: Araç kapasiteleri dijital tartılarla kontrol edilir, şoförler kapasite üstü yükleme konusunda eğitilir.
    •    Neden Gerekli: Aşırı yük hem araç hem de çalışan için büyük tehlike oluşturur.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Araç devrilmesi, fren arızası, yük devrilmesi.

8. Depo İçi Trafik Kuralları Uygulanmalı
    •    Uygulama Örneği: Araç yolları sarı çizgilerle belirlenir, yaya yolları kırmızı renkle ayrılır; hız limiti tabelaları konur (ör. 10 km/s).
    •    Neden Gerekli: Trafik düzeni olmayan depolarda forklift ve yayaların karıştığı kazalar artar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Araç çarpışmaları, yayaların ezilmesi.

9. Elle Taşıma İşlerinde Ergonomi Kurallarına Uyulmalı
    •    Uygulama Örneği: Çalışanlar belden eğilerek değil, dizden bükülerek yük kaldırmayı öğrenir; 30 kg üzeri yüklerde transpalet kullanılır.
    •    Neden Gerekli: Yanlış kaldırma omurga zedelenmelerine yol açar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Bel fıtığı, kas-iskelet yaralanmaları.

10. Yük Sabitleme ve Bağlama Standartlara Uygun Olmalı
    •    Uygulama Örneği: Kayışlar, zincirler veya ağlar düzenli kontrol edilir; tehlikeli madde taşımalarında ADR standartları uygulanır.
    •    Neden Gerekli: Sabitlenmeyen yükler araç hareketiyle devrilip kaza yaratır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Yük kayması, araç devrilmesi, ölümcül kazalar.

11. Raf Sistemlerinin Düzenli Kontrolü Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Depolardaki rafların bağlantı noktaları, dikey taşıyıcı kolonları ve yük taşıma kapasiteleri aylık olarak denetlenir; eğilme veya çatlama varsa hemen değiştirilir. ayrıca metal malzemeden yapılmış rafların topraklanması gerekiyor.
    •    Neden Gerekli: Aşırı yüklenmiş veya hasarlı raflar çökerek ciddi kazalara yol açabilir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Raf devrilmesi, yüklerin çalışanların üzerine düşmesi, ezilme yaralanmaları.

12. Yangın Önlemleri Eksiksiz Olmalı
    •    Uygulama Örneği: Depo içinde her 25 metrede bir yangın söndürücü konumlandırılır; yanıcı malzeme depolanan alanlarda yangın algılama ve sprinkler sistemi bulunur.
    •    Neden Gerekli: Lojistik depolarında kağıt, karton, plastik gibi yanıcı malzemeler yoğun olduğundan yangın riski yüksektir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Büyük yangınlar, can ve mal kaybı.

13. Acil Çıkış Yolları Her Zaman Açık Tutulmalı
    •    Uygulama Örneği: Acil çıkış kapılarının önünde malzeme yığılması yasaklanır; acil yönlendirme levhaları fosforlu olmalı ve elektrik kesintisinde ışıklı yönlendirme sistemi devreye girmelidir.
    •    Neden Gerekli: Yangın veya deprem gibi acil durumlarda hızlı tahliye hayat kurtarır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Yangın sırasında mahsur kalma, panik kaynaklı yaralanmalar.

14. Araçların Yükleme Rampasında Sabitlenmesi Sağlanmalı
    •    Uygulama Örneği: Yükleme öncesinde tır veya kamyonun rampada kaymasını önlemek için tekerlek takozları kullanılır; el freni çekilir.
    •    Neden Gerekli: Araç sabitlenmezse yükleme sırasında hareket edebilir ve kazalara yol açabilir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Araç kayması, çalışanların ezilmesi, yük düşmesi.

15. Depo Aydınlatması Yeterli Seviyede Olmalı
    •    Uygulama Örneği: Raf araları ve yükleme alanlarında minimum 300 lux aydınlatma sağlanır; forklift operatörleri için kör noktalar aydınlatılır.
    •    Neden Gerekli: Yetersiz aydınlatma hatalı hareketlere ve kazalara neden olur.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Araç çarpışmaları, malzeme düşmesi, çalışan yaralanmaları.

16. Kaymaz Zemin ve Drenaj Sistemleri Kullanılmalı
    •    Uygulama Örneği: Rampalar ve forklift yolları kaymaz malzemelerle kaplanır; yağışlı havalarda su birikmesini önlemek için drenaj yapılır.
    •    Neden Gerekli: Kaygan zeminler forklift ve yaya kazalarına davetiye çıkarır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Kayma, düşme, forklift devrilmesi.

17. Araç Bakımları Düzenli Olarak Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Tır, kamyon ve nakliye araçlarının motor, fren, lastik ve yük sabitleme sistemleri periyodik olarak kontrol edilir; bakım kayıtları tutulur.
    •    Neden Gerekli: Uzun yolda araç arızaları hem sürücü hem diğer yol kullanıcıları için risklidir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Araç devrilmesi, trafik kazası, yük kayması.

18. Paletlerin Sağlamlığı Kontrol Edilmeli
    •    Uygulama Örneği: Yükleme öncesi tüm paletler gözle kontrol edilir; çatlak veya kırık paletler kullanılmaz.
    •    Neden Gerekli: Hasarlı paletler yük taşırken kırılabilir, malzeme düşmesine neden olur.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Yük devrilmesi, çalışan üzerine malzeme düşmesi.

19. Kimyasal Maddeler İçin Özel Depolama Kuralları Uygulanmalı
    •    Uygulama Örneği: Tehlikeli kimyasallar ayrı, havalandırmalı ve etiketli alanlarda depolanır; MSDS formları bulundurulur.
    •    Neden Gerekli: Yanıcı veya zehirli maddeler yanlış depolandığında patlama ve yangın riski artar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Patlama, yangın, kimyasal zehirlenme.

20. Gürültü ve Titreşim Önlemleri Alınmalı
    •    Uygulama Örneği: Forklift ve taşıma araçları için ses yalıtımı yapılır, çalışanlara kulak koruyucular verilir.
    •    Neden Gerekli: Sürekli gürültü işitme kaybına ve stres kaynaklı kazalara yol açar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: İşitme kaybı, dikkatsizlik, uzun vadeli sağlık sorunları.

21. Yaya Güvenliği İçin Bariyer ve Uyarı Levhaları Konulmalı
    •    Uygulama Örneği: Yaya geçiş yolları bariyerle forklift yollarından ayrılır; kör noktalara “Dikkat! Araç çıkabilir” levhaları asılır.
    •    Neden Gerekli: Forklift-yaya çarpışmaları en ölümcül depo kazaları arasındadır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Ezilme, ağır yaralanmalar, ölümler.

22. Yüklerin Yükseğe İstiflenmesi İçin Limit Belirlenmeli
    •    Uygulama Örneği: Raflarda maksimum yükseklik sınırı işaretlenir; forklift operatörleri bu sınıra uymakla yükümlüdür.
    •    Neden Gerekli: Aşırı yükseklik dengesizliği artırır, devrilme riskini yükseltir.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Malzeme düşmesi, forklift kazaları.

23. Soğuk Zincir Taşımalarında Özel Koruyucu Önlemler Alınmalı
    •    Uygulama Örneği: Soğuk hava depolarında çalışanlar için termal kıyafetler sağlanır; çalışma süreleri limitlenir.
    •    Neden Gerekli: Uzun süre düşük sıcaklıkta çalışan personel hipotermi riski taşır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Donma, soğuk kaynaklı sağlık sorunları.

24. Ağır Yüklerin Taşınmasında Kaldırma Ekipmanları Kullanılmalı
    •    Uygulama Örneği: Vinç, hidrolik kaldırıcılar veya elektrikli transpaletler kullanılır; operatörler bu ekipmanları kullanma eğitimi alır.
    •    Neden Gerekli: İnsan gücüyle taşınan ağır yükler ciddi kas-iskelet yaralanmalarına yol açar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Bel fıtığı, kas yırtılması, yük düşmesi.

25. Depolarda Acil Durum Tatbikatları Düzenli Olarak Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Yılda en az iki kez yangın ve deprem tatbikatı yapılır; tatbikatta tüm çalışanların tahliye süresi ölçülür.
    •    Neden Gerekli: Acil durum prosedürlerini önceden öğrenmek panik ve kayıpları önler.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Yangında mahsur kalma, tahliye sırasında yaralanmalar.

26. Sürücülerin Düzenli Dinlenme Süreleri Planlanmalı
    •    Uygulama Örneği: Şoförler için 4,5 saatlik sürüş sonrası en az 45 dakika mola zorunlu hale getirilir; bu plan dijital takograf ile takip edilir.
    •    Neden Gerekli: Uzun süre direksiyon başında kalan sürücülerde dikkat dağılması ve uyku hali artar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Uykusuzluk nedeniyle direksiyon hakimiyeti kaybı, zincirleme trafik kazaları.

27. Araç İçi Ergonomi ve Koltuk Ayarları Kontrol Edilmeli
    •    Uygulama Örneği: Uzun yol araçlarında bel destekli koltuklar kullanılır; sürücülere doğru oturma ve direksiyon mesafesi ayarı öğretilir.
    •    Neden Gerekli: Yanlış oturuş, bel ve boyun fıtığı riskini artırır ve sürücü yorgunluğunu hızlandırır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Kas-iskelet yaralanmaları, yorgunluk kaynaklı kaza riski.

28. Yorgunluk ve Alkol Testleri Düzenli Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Uzun yol şoförlerine belirli aralıklarla alkol testi yapılır; dinlenmeden yola çıkan şoförler araç kullanamaz.
    •    Neden Gerekli: Uykusuz veya alkollü sürücüler refleks kaybı yaşar, kazalar artar.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Direksiyon başında uyuma, hatalı manevra, ölümcül trafik kazaları.

29. Hava ve Yol Koşullarına Göre Sürüş Planı Yapılmalı
    •    Uygulama Örneği: Şiddetli yağış, kar veya buzlanma durumlarında sürüş saatleri revize edilir; gerekirse sevkiyat ertelenir.
    •    Neden Gerekli: Olumsuz hava koşullarında standart sürüş risklidir; uygun önlem alınmazsa kazalar kaçınılmazdır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Kayma, devrilme, zincirleme kazalar.

30. Uzun Yol Araçlarında Acil Durum Seti Bulundurulmalı
    •    Uygulama Örneği: Tüm araçlarda ilk yardım çantası, yangın tüpü, reflektör, kar zinciri, yedek lamba ve uyarı işaretleri bulunur.
    •    Neden Gerekli: Acil durumlarda doğru ekipman hayat kurtarır.
    •    Ortadan Kaldırdığı Riskler: Yangın sonrası araç kaybı, sürücü yaralanmalarının ağırlaşması.

M. Nurullah ACAR | Yazar
A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı