Av. Ahmet ALTUN Yazdı: Hizmet Tespiti Davası

İşveren tarafından yanında çalışan işçinin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi ve prim ödemelerinin eksiksiz, zamanında yapılması gerekmektedir.

Ancak bildirimler ve ödemelerin her zaman eksiksiz olmaması uygulamada sık sık karşımıza çıkan bir durumdur. İşverenin sigortalı çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ya da eksik yerine getirmesi durumunda, işçinin sosyal güvenlik haklarını koruyabilmesi için başvurabileceği yasal bir yol olarak Hizmet Tespit Davası gündeme gelecektir.

Hizmet tespiti davası nedir?

İşverenin, işçinin çalışmasına rağmen bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmemesi ya da eksik gün ve kazançla bildirimde bulunması durumunda, işçi tarafından açılan davaya “hizmet tespiti davası” denir. Bu dava, işçinin fiili çalışmalarının tespiti ve sosyal güvenlik haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır.

Uygulamada karşılaşılan durumlar

Uygulamada sıkça karşılaşılan örneklerden biri, işçiye ödenen maaşın bir kısmının elden verilmesidir. Bu tür durumlarda sadece banka yoluyla ödenen kısım SGK’ya bildirilir, elden verilen tutar ise kayıt dışı bırakılır. Bu da işçinin prim gün sayısında ve kazancında eksikliğe neden olur. İşçi bu dava yoluyla gerçekte aldığı ücretin ve prim günlerinin tespit edilmesini sağlayacaktır.

Taraflar kimlerdir?

Bu davada davacı, çalıştığı halde bildirimi yapılmayan ya da eksik bildirilen işçidir. Davalı ise bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren olur.

Hizmet tespit davası şartları

Hizmet tespit davası açılmadan önce dikkat edilmesi ve yerine getirilmesi gereken şartlar bulunmaktadır. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilir:

• İşçinin çalıştığı işyerinin 5510 sayılı kanun hükümlerine uygun şartları sağlayan bir yer olması gerekir.

• Sigortasız iş görme durumu söz konusu ise dava tarihinden önce bu durumun SGK tarafından tespit edilmemiş olması gerekir.

• Hak düşürücü süreye uygun olarak dava açılmalıdır.

• İşçinin çalışma durumunun sigortaya bildirilmemiş veya kazanç ve prim ödeme gün sayılarının eksik bildirilmiş olması gerekir.

• İşçinin sigortalı sayılmayan kişilerden olmaması gerekir.

Hizmet tespit davası zamanaşımı

Hizmet tespit davası açısından zamanaşımı değil, hak düşürücü süre söz konusudur. Kanunda belirtilen sürenin geçmesi halinde işçinin hizmet tespiti davası açması mümkün değildir. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 86/9 uyarınca 5 yıllık hak düşürücü süre belirlenmiştir. Kanunda belirlenen 5 yıllık süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak hesap edilir. Hak düşürücü sürenin geçmiş olmasına rağmen dava açılması mümkün olan birkaç istisna mevcuttur. İstisnai durumlar nedeniyle hak kaybı yaşanmaması için iş hukuku alanında uzmanlaşmış bir avukatla çalışılması faydalı olacaktır.

Arabuluculuk zorunlu mu?

Hizmet tespiti davası, niteliği gereği zorunlu arabuluculuk kapsamına dahil değildir. Bu nedenle dava açmadan önce arabuluculuğa başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Hizmet tespiti ile işçi alacakları aynı davada talep edilebilir mi?

Hizmet tespitinin ve işçi alacaklarının aynı davada talep edilmesi mümkün değildir. İşçi açacağı iki ayrı dava ile taleplerine yöneltmelidir.

Hizmet tespit davasında tazminat alınabilir mi?

Bu davanın amacı tazminat almak değil, işçinin hizmet süresinin ve şartlarının düzeltilmesidir. Yani bir anlamda işçinin emeklilik şartlarının düzeltilmesi amaçlanır. Bu nedenle hizmet tespit davasında tazminat alınamaz.

Avukat Ahmet ALTUN | Yazar

Lexoira İş Hukuku Bürosu 
Aziziye Mah. Cinnah cadde üzeri Enis Behiç Koryürek Sokak no:2/17 Çankaya /ANKARA
ishukukuburosu.com | +90 546 819 06 21