ANKARA — İşyerlerinde işe başlama eğitimi ile temel iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin tek bir eğitim gibi değerlendirilmesi, uygulamada önemli bir kayıt ve zamanlama hatasına yol açabiliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün yayımladığı güncel sıkça sorulan sorular, iki eğitimin amacı, yöntemi ve tamamlanma süresini ayrı ayrı açıklıyor.

Bakanlığın açıklamasına göre işe başlama eğitimi, çalışanın fiilen işe başlamasından önce verilmek zorunda. Eğitimde çalışanın yapacağı iş, çalışma ortamı, kullanacağı ekipman, acil durdurma sistemleri, acil çıkış yolları, acil durum prosedürleri ve işyerine özgü riskler ele alınıyor. Amaç, çalışanın işe ve işyerine özgü tehlikeleri tanıyarak güvenli biçimde göreve başlamasını sağlamak.

İşe başlama eğitiminin bütün tehlike sınıflarında yüz yüze ve en az iki saat uygulanması gerekiyor. Bu süre, temel İSG eğitiminin yerine geçmiyor. Temel eğitim ise çalışan işe başladıktan sonra işyerindeki riskler göz önünde bulundurularak en kısa sürede planlanmalı ve her durumda işe başlangıçtan itibaren en geç üç ay içinde tamamlanmalı.

Temel eğitimin asgari süresi ve yenilenme aralığı işyerinin tehlike sınıfına göre değişiyor. Az tehlikeli işyerlerinde en az 8 ders saati olan eğitim üç yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en az 12 ders saati olan eğitim iki yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde ise en az 16 ders saati olan eğitim yılda bir tekrarlanıyor. Bakanlık, ders saatini 45 dakika eğitim ve 15 dakika ara dinlenmesi olarak tanımlıyor.

Eğitim yöntemi tehlike sınıfına göre değişiyor

Temel eğitimin genel, sağlık ve teknik konuları uzaktan, yüz yüze veya karma yöntemle verilebiliyor. Ancak işe özgü riskleri kapsayan dördüncü konu başlığında farklı kurallar uygulanıyor. Bu bölüm az tehlikeli işyerlerinde uzaktan, yüz yüze ya da karma yöntemle yürütülebilirken tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze yapılmak zorunda.

Bu tablo, Bakanlığın güncel sıkça sorulan sorular sayfasındaki açıklamaların özetidir. İşyerleri uygulama öncesinde güncel mevzuatı ve kendi koşullarını ayrıca kontrol etmelidir.

Kayıtların ayrı tutulması gerekiyor

Bakanlık, temel eğitim belgesi, eğitim katılım tutanağı ve sınav evraklarının tek bir belge hâlinde birleştirilmesini uygun görmüyor. Yüz yüze eğitimlerde yer, tarih, katılımcı ve eğitici bilgileri, eğitim süresi ve konu başlıklarının tutanakta gösterilmesi gerekiyor. Uzaktan eğitimlerde ise sisteme giriş çıkışlar, tamamlama oranları ve ölçme değerlendirme sonuçları izlenebilir ve raporlanabilir biçimde kaydedilmeli.

Belgelerin elektronik ortamda hazırlanması ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun elektronik imzayla imzalanması mümkün. Bununla birlikte kayıtların mevzuata uygun, güvenli ve gerektiğinde ibraz edilebilir biçimde saklanması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.

İSG profesyonelleri açısından pratik sonuç açık: İşe başlama eğitimi, temel eğitim ve işe özgü risk eğitimi için tek bir standart dosya kullanmak yerine her aşamanın zamanı, yöntemi, içeriği ve kaydı ayrı kontrol edilmeli. Eğitim planı, yalnızca belge üretmeye değil çalışanın sahada karşılaşacağı gerçek riskleri anlamasına odaklanmalı.

İSG alanında mesleki gelişim ve sınav hazırlığına yönelik içerikler sunan Bulut Akademi, adayların ve profesyonellerin eğitim başlıklarını güncel mevzuatla birlikte değerlendirmesini öneriyor. Burada açıklanan çalışan eğitimleri, iş güvenliği uzmanlığına hazırlık programları veya mesleki gelişim içerikleriyle aynı süreç olarak değerlendirilmemeli.

Resmî kaynaklar

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSGGM sıkça sorulan sorular

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bulut Akademi hakkında

Bulut Akademi, iş sağlığı ve güvenliği alanında eğitim içerikleri, aday bilgilendirmeleri ve güncel rehberler sunan bir eğitim markasıdır.

Ayrıntılı bilgi: İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri

Görüş ve bilgi: Mehmet Erdem Tokuş