Yazıyı okumaya başlamadan önce aşağıdaki dört seçenekten ikisini eleyin. Sonra yazıyı okuduktan sonra doğru mu seçmişsiniz yoksa yanlış mı seçmişsiniz; veya doğru seçtiyseniz yazıda anlatılanlara karşı olarak hangi yasal mevzuat ve hangi maddesine dayandırıyorsunuz onu tespit edelim.

1. PKD hazırlayan,
2. İş güvenliği uzmanı,
3. Tehlikeli madde güvenlik danışmanı,
4. İşyerinde patlayıcı ortamlarla ilgili yetkin kişi.

Yaşanan kazalar, teknik iş teftişleri, denetimler, çalışma ortam gözetimleri… Bu olay veya faaliyetlerde elbette yanıcı maddeleri gördüğümüz işyerlerinde patlayıcı ortam tehlikesinin riskinin değerlendirilmesini, risk öngörüldüyse de patlamadan korunma dokümanı (PKD) hazırlanmasını İSG profesyonelleri olarak tavsiye ediyoruz. Yazının devamında da göreceğiniz yasal mevzuatlarda PKD’nin hazırlanıp en önemli kısmı olan alınması gereken tedbirlerin belirlenmesini talep ediyoruz.

Alınması gereken önlemler belirlenince yapılması gerekenler

PKD’yi ister siz hazırlayın, ister görevli olduğunuz işyerinde PKD’yi hazırlamayan iş güvenliği uzmanı olun ilk başta yapmanız gereken belirlenen tedbir önerilerini işverene bildirmeniz gerecek. Aynı zamanda tedbir önerileri genel risk değerlendirme raporuna da eklenmesi gerekecek. Elbette bu husus da yöne yönetmeliklerimizin belirlediği hükümlerdir.

Tam da bu başlıkta asıl yazımıza konu olan hususun sırası geliyor; tedbir önerilerinde mutlaka çalışanlara patlayıcı ortam tehlikeleri hakkında eğitim verilmesi.

“Patlayıcı ortamlar hakkında eğitimi pkd’yi hazırlayan” yanılgısı

Belki sonda sorulabilecek soruyu en başta soralım; işyeri dışından hizmet sağlayan bir PKD hazırlama uzmanı eğitimi verdi diyelim. PKD’yi teslim etti eğitimi verdi konu o gün kapandı.

Peki PKD hazırlandıktan sonraki süreçte patlayıcı ortamlar hakkında eğitimi kim verecek?
- Yoksa o zaman verilen eğitimle herkes yetinsin (!) mi denecek?

Mevzuatta patlayıcı ortam eğitimleri

PKD hazırlandı, tedbir önerileri teknik ve organizasyonel olarak iki ana kategoride özetlendi. Organizasyonel önlemlerde elbette ilk sırada eğitim geliyor. Çalışanlara patlayıcı ortamlar hakkında eğitimi o işyerinin atanmış iş güvenliği uzmanı başta olmak üzere İSG eğitim yönetmeliğinde geçen kişi ve kurumlar dahil işyerinde patlayıcı ortamlar hakkında bilgi ve deneyim sahibi olanlar verebilir. Bu bilgilerin nedenlerini iki yönetmeliğimizi inceleyerek devam edelim:

1. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
2. Çalışanların Patlayıcı Ortam Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik

"Patlayıcı Ortam Tehlikeleri" eğitiminin bu iki yönetmeliğimizde nokta atış hangi maddelerde geçtiğini iki alt başlık altında sunabiliriz:

1- "Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esasları hakkında yönetmelik"te patlayıcı ortamlar eğitimi hususu

- Madde 13/a'da İSG eğitimlerinin kimlerin verebileceği sıralanıyor. "İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri" eğitimleri verdiği belirtiliyor. Ek olarak üniversitelerin vs. verebileceği ifade ediliyor.

- EK-1 "Eğitim Konuları Tablosu"nda "Teknik Konular" alt başlığında "c" maddesinde "Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma" başlığı yer alıyordu. "Patlama" bölümü zaten biz her iş güvenliği uzmanının bilmesi gereken bir alan ki girdiğimiz uzmanlık sınavlarında dahi patlayıcı ortamlar hakkında yönetmelikten soru soruluyor, eğitim müfredatlarımız arasında yer alıyor. Yani "Patlamadan Korunma Dokümanı Hazırlama" eğitimi alarak doküman hazırlamasak bile eğitim verme sorumluluğumuz bulunuyor

 - Bildiğiniz üzere eğitim yönetmeliğimizde de geçtiğimiz günlerde bir güncelleme de yayınlandı. Bununla birlikte İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü "Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri Uygulama Rehberi" yayınlandı (Rehberin ilgili bölümü aşağıda). Bu rehberde temel eğitimin içeriği hazırlanırken "çalışma ortamının özellikleri" gözetilerek hazırlanacak diyor. "İşyerine Özgü Riskler" başlığı altında ise artık PKD'de belirlenen önlemlere yönelik de eğitim verilir ifadesi yer alıyor. Hatta eğitim patlamadan korunma dokümanı esas alınarak hazırlanır deniyor. Yani "Patlayıcı Ortam Tehlikeleri" temel İSG eğitim konuları arasında olup atanmış iş güvenliği uzmanları bu eğitimi vermesi gerekiyor.

- Daha önce de "Parlama, Patlama, Yangın ve Yangından Korunma" başlığıyla ifade edilirken "Parlama, Patlama" bir başlık, "Yangın ve Yangından Korunma" ise ayrı başlık olacak şekilde bölündü.

- Bildiğiniz üzere Yönetmeliğin EK-2 Madde 2.8'de patlamadan korunma dokümanı "ehil kişilerce hazırlanır" yazıyor. Burada PKD'yi hazırlayan kişinin eğitim vermesine yönelik bir ibare özel olarak yer almıyor.

- Yine aynı Yönetmeliğin EK-2 Madde 1.1'inde "İşveren, patlayıcı ortam oluşabilen yerlerde çalışanlara, patlamadan korunma konusunda yeterli ve uygun eğitimi sağlar." ifadesine yer veriliyor. Yine burada da "hazırlayan" kişiye yer verilmiyor.

- "Çalışanların Patlayıcı Ortam Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Çalışma Rehberinde ise şu ifadeler yer alıyor:

Naçizane meslektaşlara tavsiyeler

Son zamanlarda iş güvenliği uzmanı meslektaşlarımızdan çok sık duyuyoruz; “Bizim patlayıcı ortamlar hakkında eğitim verme yetkimiz yok, bu ayrı bir uzmanlık alanı”. Bunu diyen meslektaşlarım maalesef yanılıyorlar. Neden her iş güvenliği uzmanı meslektaşımızın vermesi gerektiğini yeterince yukarıda sıraladık. Aksine malum hepimizin korkulu rüyası var; olası bir olayda başımıza iş gelir mi? Değerli meslektaşlarım tırnak içinde “sorumluluk savuşturma” hissiyatını adli mercilerde yansıtırsak evet başımızdan dertten kurtulmaz. İşte tam olarak burada demeliyiz ki eğitim vermek bizi adli süreçlerde rahatlatır. Çünkü bilgilendirme faaliyetini yürütmüş olmak sizin sorumluluklarınızı yerine getirdiğinizi gösteren en başlıca delil.

Evet şimdi başta dört seçeneği yanlış seçtiyseniz ve kendinizce hala doğru olduğunu düşünüyorsanız lütfen murathandemirkiran@gmail.com adresine görüşlerinizi iletiniz. Tek ricamız sadece mevzuata dayanan görüşlerinizi iletiniz.

Sağlık ve güvenle…