Çiftçi-Sen: Kuru üzüm fiyatı en az 151,50 TL olmalı

Ege Bölgesinde üzüm üreticileri tarladaki ürünün satış fiyatı ve yüksek üretim maliyetleri nedeniyle derin bir krizle karşı karşıya. Duruma dikkat çeken Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen) yaptığı açıklama yüksek enflasyon ve kontrolsüz tarım girdilerinin bağcılığı sürdürülemez bir noktaya getirdiğini vurguladı.

Çevresel yıkım ve katlanan girdi maliyetleri

Üretim alanlarında artan madencilik faaliyetleri ve enerji projelerinin ortama salınan asit, gaz ve toz emisyonları nedeniyle üzüm bağlarına doğrudan zarar verdiğini belirten Çiftçi-Sen çiftçilerin bağlarını petrol türevi naylon örtülerle kapatmak zorunda kalmasının ekstra masraf kalemlerine sebep olduğunu ifade etti.

Alım fiyatları geriliyor

Çiftçi-Sen girdi maliyetleri 3-4 kat artarken üzüm alım fiyatlarının geriye gittiğine dikkat çekti. Yapılan açıklamada, 2024 yılında litresi 41–44 TL bandında seyreden, 2025’te 45–53 TL’ye çıkan mazot fiyatı, 2026 yılına 55 TL ile başlayıp kısa sürede yüzde 50 artışla 83 TL’ye yükseldiği dile getirildi. Buna karşılık geçen yıl 16–18 TL/kg bandında olan sumalık yaş üzüm alım fiyatı bu sezon 11 TL/kg seviyesinden açıldığı ifade edildi.

Türkiye’nin dünya kuru üzüm ihracatının %30-35’ini karşılamasına rağmen alım fiyatlarının küresel şirketler tarafından belirlendiğini ve devletin üreticiyi şirketlerin insafına bıraktığını vurgulayan Çifti-Sen, ayrıca, denetimsizlik nedeniyle binlerce çiftçiyi mağdur eden dolandırıcı şirketlere karşı caydırıcı cezai yaptırımların uygulanmadığına dikkat çekti.

Şaraplık üzüm üreticisi cenderede

Çiftçi-Sen şaraplık üzüm üreten çiftçilerin ürünlerini kendi olanaklarıyla işleyip katma değerli ürün olarak satması katı mevzuat ve ağır vergi şartlarıyla engellediğini ifade etti. Tekel’in özelleştirilmesi sonrasında devreden çıkan kamusal mekanizma, üreticiyi bir avuç şarap fabrikasının fiyat politikasına mahkûm ederken, devletin tüketim aşamasındaki yüksek dolaylı vergileri tahsil etmekle yetindiği eleştirisi yapıldı.

Taban fiyat talebi

Sendika tarafından yapılan açıklamada üeticinin üretime devam edebilmesi ve insanca yaşayabilmesi için 93,00 TL/kg yalın maliyetin üzerine %25 kâr Payı ve %30 insanca yaşam payı eklenerek 2026 yılı çekirdeksiz kuru üzüm referans taban fiyatının en az 151,50 TL/kg olması gerektiği belirtildi.

Çiftçi-Sen şu talepleri dile getirdi:

• Gücünü uluslararası sözleşmelerden ve Anayasa’dan alan çiftçilerin sendikal örgütlenmeleri fiyat belirlemelerinde sürece dahil edilmelidir.
• TARİŞ, üretimden pazarlamaya kadar olan zincirin her halkasında, yönetim organlarında, üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılmalı, kuru üzüm alımında devreye sokulmalıdır.
• Kuru üzüm fiyatlarında maliyet, kar payı ve insanca yaşam payı gözetilerek sendikamızın referans fiyatları üzerinden TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılmalı, hükümet bu konuda destek vermelidir.
• Şaraplık üzüm üreten üreticilerin üzümlerini işleyip satabilecekleri yasal düzenlemeler yapılmalı ve ürünlerini işleyerek satmaları konusunda teşvikler verilmelidir.
• İklimi ve üretimi olumsuz etkileyen enerji ve madencilik faaliyetlerine tarımsal alanlarda izin verilmemeli, faaliyette olanlar da kapatılmalıdır.
• Çiftçileri dolandıran şirket veya kişileri ticaretten men etme, deşifre etme ve caydırıcı cezalar verme konusunda yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
•  Tarım Sigortaları Yasası yeniden düzenlenmelidir.
• Kamu agroekolojik üretime yönelen üreticilere teşvikler vermelidir.