İş Güvenliği > ÇSGB'nin iş güvenliği veri sistemini durdurma kararı Meclis gündeminde

EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, 19 işçinin yaşamını yitirdiği HABAŞ katliamının hemen ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş güvenliği veri sistemini durdurma kararını Bakan Vedat Işıkhan tarafından cevaplandırılması talebiyle verdiği soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı.

“HABAŞ katliamı sonrası veri gönderimi sona erdi”

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, sekiz yılı aşkın süredir uygulamada olan İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi’ne (İBYS) ilişkin zorunlu veri gönderimini, 9 Kasım 2026 tarihinde İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 19 işçinin yaşamını yitirdiği katliamın hemen ertesi günü (10 Kasım 2026) ani ve gerekçesiz bir biçimde sona erdirdiğine işaret eden Bayhan; “2018 yılında büyük iddialarla başlatılan bu sistem; Bakanlığın faaliyet raporlarına göre "yapay zekâ algoritmalarıyla iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önceden tahmin edecek bir erken uyarı sistemi" olarak sunulmuştur. İşyerlerinden milyonlarca işçinin İSG eğitimleri ile işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi verileri, tescil edilen özel entegratör yazılım şirketleri aracılığıyla Bakanlık sistemine aktarılmıştır” dedi.

“Devletin yerinde kamusal denetim sorumluluğunu örtbas eden bir paravan”

Aradan geçen sekiz yılın kanlı bilançosunun, İBYS’nin işçilerin yaşamını korumak için değil, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanını piyasalaştıran, özel yazılım şirketlerine milyarlarca liralık yeni bir rant kapısı açan ve devletin yerinde kamusal denetim sorumluluğunu örtbas eden bir paravan olduğunu gösterdiğini vurgulayan Bayhan; “Sistem üzerinden güya yapay zekâyla "risk tahmini" yapılan bu 8 yıllık dönemde, Türkiye'de en az 15 bin işçi iş cinayetlerinde katledilmiştir. Daha da vahimi, İBYS üzerinden milyonlarca işçinin "sağlık gözetimi ve muayene" verisi Bakanlığa anlık olarak akmasına rağmen, Türkiye'deki resmi meslek hastalığı kaynaklı ölümler absürt bir biçimde her yıl "sıfır" veya sıfıra yakın açıklanmaya devam etmiştir” ifadelerini kullandı.

“Sermayenin kâr birikimi aksamasın diye bile isteye müdahale edilmiyor”

Bu tablonun Bakanlığın işyerlerindeki ölümcül çalışma koşullarını, yasa dışılıkları ve meslek hastalıklarını bu veri sistemi üzerinden gördüğünü, kayıt altına aldığını ancak sermayenin kâr birikimi aksamasın diye bile isteye müdahale etmediğini kanıtladığının altını çizen Bayhan şunları söyledi; “Mesele, OSGB'lerin veya işverenlerin bu yazılımlara ne kadar ödediği değil; milyarlarca liralık bir "iş güvenliği sektörü" yaratılırken işçilerin göz göre göre ölüme gönderilmesidir. 19 işçinin yaşamını yitirdiği HABAŞ katliamından bir gün sonra sistemin sessiz sedasız durdurulması, suçu ve delilleri örtbas etme telaşını düşündürmektedir.”

Bakan Işıkhan’ın cevaplandırması istenen sorular