Kırık cam teorisi ve iş güvenliği

İSG HABER AJANSI

Zimbardo, çevre koşulları ile suç arasındaki ilişkiyi gözlemlemek için suç oranının yüksek ve gelir düzeyinin düşük olduğu getto diye tabir edilen Bronx semti ile buraya göre daha zengin ve yaşam kalitesinin yüksek olduğu Palo Alto bölgesine, sokakta terk edilmiş bir vaziyette, plakaları sökülmüş, kaputları aralık bırakılmış aynı model iki araba bırakır ve olan biteni izlemeye başlar. Sonrasında tahmin edildiği üzere Bronx’taki araba üç gün içinde yağmalanırken Palo Alto’daki arabaya bir hafta boyunca kimse dokunmaz. Ardından Zimbardo deneyin asıl çarpıcı olan ikinci kısmına geçer ve öğrencisinden arabanın kelebek camını kırmasını ister. Zimbardo’nun deneyde görevlendirdiği öğrencisinin ilk camı kırmasından kısa bir süre sonra daha nezih ve seçkin olarak nitelendirilen insanların da arabayı kullanılamaz hale getirdiği gözlemlenir.


“Her şey kırık bir camla başlar”


"Demek ki" der Zimbardo, "ilk camın kırılmasına veya sokağa atılan ilk çöpe izin vermemek gerek. Aksi halde kötü gidişatı engelleyemeyiz!" Bir yerde suçun yaygınlaşma süreci de, önce tek bir pencere camının kırılmasıyla başlar. Eğer ki çevre tepki göstermez ve kırık camın yerine yenisi takılmazsa insanlar düzeni sağlayan bir otorite olmadığını düşünür ve diğer camları da kırmaya başlar. Bu durum insanlar tarafından giderek kanıksandıktan sonra da daha büyük suçlar işlenir. Mevcut düzensizlikler bölge insanı üzerinde sahipsizlik ve denetimsizlik hissi uyandırır ve zincirleme bir etki yaratarak daha ciddi suçlara sebebiyet verir. Aslında teoride kırık cam olarak nitelendirilen kavram tedbirsizliğin, düzensizliğin, vandalizmin metaforudur. Kırık cam insanlara “ne istersen yap çünkü kimse umursamıyor” mesajını verir. Aynı zamanda, kırık cam olarak sembolize edilen düzensizlikler, ciddi suçların habercisi olup ve bir bölgenin toplumsal olarak güvenli olup olmadığına ilişkin bir kriterdir.


New York´un efsanevi Belediye Başkanı Rudy Giuliani’ye (Hukukçu, öncesinde New York Güney Bölge Federal savcısı) New York’u yaşanabilir bir şehir haline tekrar nasıl getirdiğini sorduklarında Giuliani şöyle cevap veriyor: "Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından sadece biri kırık olsa bile, o camı hemen tamir ettirmezseniz, yoldan geçen herkes bir taş atıp binanın tüm camlarını kırmaya başlar. Ben, ilk cam kırıldığında hemen tamir ettirdim. Bir elektrik direğinin dibine ya da binanın önüne biri, çöp bıraksın mesela. O çöpü hemen kaldırmazsanız herkes çöpünü oraya bırakır ve kısa zamanda çöplük haline dönüşür bu bölge. İlk çöp torbasını hemen kaldırttım..."

Giuliani, aynı zamanda New York Polis Departmanı ile sıkı bir işbirliğine girer ve bölgedeki suç oranını yarı yarıya düşürür. Polisin çalışmalarında da kırık cam teorisinden ilham alınır. Önce küçük suçlarla mücadeleye (Sıfır Tolerans Polisliği) başlanır. Metroya bilet almadan binenler, apartman girişlerinin tuvalet olarak kullananlar, dilenciler, kamu malına zarar verenler yakalanır. Sonrasında ciddi suç oranlarında da kendiliğinden azalma meydana geldiği görülür. Guilani bu durum için de şunu söylüyor:


“Elbette katliam yapmakla duvara yazı yazmak arasında dağlar kadar fark var. Ama nihayetinde her ikisi de suç. Ve birine olanak tanıyan ortam, diğerini de yeşertir”


İş güvenliği açısından kırık cam teorisi


Aslında kırık cam teorisi sadece kriminal alanda değil hayatımızdaki birçok problemi çözmek için kullanılabilir. Özellikle çalışma hayatında kalite ve düzeni sağlamak adına gerçekleştirilen çalışmalarda kırık cam teorisinden ilham alındığı görülmüştür. Bizim de işyerinde iş sağlığı ve güvenliği organizasyon yapısını kurarken, iş güvenliği kültürünü yaratırken kırık cam teorisi aklımızın bir köşesinde olmalı.

“Tedbirsizlik tedbirsizliği doğurur”


Kırık cam teorisi “taviz, tavizi doğurur” anlayışının ne kadar doğru olduğunu kanıtlar ve bir kereden bir şey olmaz demenin neden yanlış olduğunu gösterir. Örneğin, reflektör yeleğini giymeyen bir işçi hemen uyarılmazsa bir süre sonra koruyucu ayakkabısını daha sonra da baretini takmamaya başlar. Bunu gören diğer çalışan da “herkes yapıyor nasıl olsa bir şey olmuyor ben de yapabilirim” düşüncesine kapılarak boş vermişlik hali içinde başkaca tehlikeli hareketleri gerçekleştirmeye başlar. Unutulmamalı ki bir işyerinde iş güvenliği kültürü oluştururken bireylerden ziyade “kitlelerin psikolojisi” esas alınmalı. İşyeri açısından da örneğin, nasılsa güvenlik ağı var diye yatay yaşam hattı düzenlemeyen işveren sonrasında inşaattaki kat seviyesi yükseldikçe korkuluk da yapmamaya başlar. İşyerinin bir bölümündeki veya yapılan belli bir işteki düzensizlik ve tedbirsizlik, hemen kontrol altına alınmazsa işin bütününe ve tüm işyerine sirayet eder. Kontrolsüzlük, denetimsizlik, sahipsizlik, bakımsızlık ve ilgisizlik hissi uyandıran işyerleri adeta iş kazasına davetiye çıkarır.


“Büyük problemlerin çözümü küçük problemlerden başlar”


Kırık cam metaforunun düzensizliklere gösterilen tolerans olduğunu yukarıda belirtmiştim. İş güvenliği açısından kırık camı işyerindeki en ufak tedbirsizlik, risk olarak değerlendirebiliriz. Yerdeki küçük çöpler, bakımsız ve kirli dinlenme yerleri, yetersiz aydınlatma, yetersiz uyarı levhaları, kötü ve kirli tuvaletler gibi durumlar bir işletmenin kırık camlarıdır. Küçümsenen ve göz yumulan bu kırık camlara zamanında müdahale edilmezse bir domino taşı etkisi yaratarak tetikleyici olaylar zincirine yol açacak ve telafisi mümkün olmayan zararlar meydana gelecektir.


“Riskin büyüğü, küçüğü olmaz”


Bu aşamada da riskleri çok ciddi, ciddi, orta, hafif, çok önemli, önemli gibi sınıflandıran tüm kalitatif risk değerlendirme metotlarına karşı olduğumu belirtmek isterim. Bu tarz yapılan bir çalışmanın iş güvenliği kültürü açısından, özellikle yönetim sınıfını, ciddi bir zafiyete uğrattığını düşünüyorum. İnsan hayatının mevzu bahis olduğu bir yerde, riskleri bu şekilde kodlamak hassasiyet, duyarlılık ve kural ihlaline karşı toleransı düşürmekten başkaca sonuç doğurmaz. Zaten kırık cam teorisi de bize bunu göstermiyor mu? Acil olarak müdahale edilmeyen küçük düzensizlikler veya kural ihlalleri kitle davranışlarına bağlı olarak işyerlerinde daha büyük düzensizliklere ve nihayetinde felaketlere sebep olur.
Son sözü de ünlü askeri ve savaş dehası Cengiz Han’a bırakarak herkese kırık camsız iyi çalışmalar diliyorum.
Sakın Bir Çiviyi Küçümseme! "Bir çivi bir nalı, nal bir atı, at bir komutanı, komutan bir orduyu, ordu koca bir ülkeyi kurtarır."

İSG Haber Telegram grubumuza katılmak için tıklayınız

İSG Haber Twitter sayfamızı takip etmek için tıklayınız

İSG Haber Linkedin sayfamızı takip etmek için tıklayınız

İSG Haber Instagram sayfamızı takip etmek için tıklayınız

İSG Haber Google İşyeri sayfamızı takip etmek için tıklayınız

İSG Haber Facebook sayfamızı takip etmek için tıklayınız

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ahmet Doğan Baygeldi - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.


KIRIKKALE | B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

YHT projesinde alt yapı ve üst yapı işlerinde tecrübeli, B sınıfı iş güvenliği uzmanı çalışma arkadaşları arıyoruz.  İlgilenen adaylar CV'lerini inf...

0537 428 3884 AKTİF HEKİMLER OSGB

MERSİN | C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi ve Elektrik- Elektronik Mühendisi Lisans / Yüksek Lisans bölümlerinden mezun olmak. C sınıfı iş güvenliği uzmanlı...

COCA COLA

KATAR | B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Katar Doha'da devam eden otel projesi için B sınıfı iş güvenliği uzmanı alımı yapılacaktır. - Yaş kriteri aranmamakta. - En az 3 yıl tecrü...

EMRAH BEYAZIT

KIRIKKALE | B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI (2)

OB Sınıfı iş güv uzmanı O 2 B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kırıkkale/Üniversite karşısı → Yüksek hızlı tren projesinde alt yapı üst yapı tecrübeli...

0537 428 3884 AKTİF HEKİMLER OSGB

BURSA | B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANİ

B Sınıfı iş güvenliği uzmanı BURSA/NİLÜFER'DE HAFİF RAYLI SİS PRJ EN AZ 6 AY ALT YAPI ÜST YAPI TEC. İLETİŞİMİ GÜÇLÜ 6331 SAYILI KANUNA HAKİM TAKIM...

0537 428 3884 AKTİF HEKİMLER OSGB

Sağlık

İstanbul/Maltepe şantiyesinde Osgb bünyesinde görevlendirilmek üzere İş yeri hekimine ve sağlık personeli ihtiyacımız bulunmaktadır. İlgilenen arkad...

AKTİF1 OSGB

SİVAS MERKEZ İŞYERİ HEKİMİ

Sivas Merkezde NETA OSGB bünyesinde görevlendirilmek üzere tam zamanlı işyeri hekimi alınacak.  İrtibat Dr. Mehmet Gülsever 0505 232 04 88

0505 232 04 88 NETA OSGB

Bursa | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Bursa/Nilüfer'de HRS Projesinde görevlendirilmek üzere Tam zamanlı C sınıfı iş güvenliği uzmanı Alt yapı ve üst yapı tecrübeli Ekip çalışmasına uy...

0537 428 38 84 AKTİF HEKİMLER

BURSA | B - C İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Bursa Nilüfer'de hafif raylı sistem projesinde 4 yıl süreyle bizimle ekip arkadaşı olmak isteyen kişiler CV'lerini [email protected] mailine ya d...

0537 428 3884 AKTİF HEKİMLER OSGB

İSTANBUL | C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

İstanbul Maltepe'de devam eden inşaat projemiz için Tim Osgb bünyesinde tam zamanlı çalışabilecek Bay C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanına ihtiyacımız vardı...

0 543 465 9775 TİM OSGB