Elden maaş ödeyen işverene kötü haber

Çalışma yaşamının büyük bir çoğunluğunda işverenin masrafları minimalize ederek işletmenin karını artırmayı hedeflemesi bir ticari zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Fakat bazı işverenler, maliyet azaltma anlayışını işçinin sırtına yüklenen bir külfet haline getirerek yasal olmayan uygulamalara tevessül edebilmektedirler. Maaşların bir kısmının bankadan bir kısmının elden ödenmesi usulü de bu çarpıklıklardan biridir.

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 10. Maddesi’ne göre, “İşyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az beş olması halinde, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler” denmektedir.

Buna göre genel işçi sayısı en az beş olan her işletme, işçinin hak etmiş olduğu her türlü ücret ve alacağını, banka hesabı üzerinden yatırmak zorundadır. Eğer bu sayının altında bir işçi çalıştırılıyorsa burada elden ödeme söz konusu olabilecektir. Burada şu ayrım kaçırılmamalıdır: İşverenlerin ne olursa olsun, işçinin sigorta primlerini almış olduğu gerçek ücret üzerinden hesaplama ve buna ilişkin SGK’ya bildirme zorunlulukları bulunmaktadır. Yani beşten az işçinin çalıştırıldığı işyerlerinde elden ödeme dahi söz konusu olsa işçinin sigorta primleri, almış olduğu gerçek ücret üzerinden hesaplanıp SGK’ya bildirilmelidir.

İşverenler genel olarak sigorta primlerini düşük tutarak masraf kalemlerini azaltmak maksadıyla asgari ücretin üzerinde maaşla çalıştırdıkları işçilerin ücretlerinin asgari ücret tutarını banka üzerinden, geri kalanını ise makbuz karşılığı ya da herhangi bir evrak almaksızın doğrudan elden ödemektedirler. Bu şekilde işçi her ne kadar o ay için hak etmiş olduğu maaşları tam olarak alsa da sigorta primleri, aldığı maaş üzerinden değil, banka üzerinden yatan asgari ücret miktarı üzerinden hesaplanmaktadır. Bu durum da ileriki yıllarda işçinin eksik sigorta primi ve olası bir emeklilik halinde elde edeceği emekli maaşının azalması sonucunu doğurmaktadır.

Yargıtay geçtiğimiz günlerde bu konuya ilişkin vermiş olduğu emsal nitelikli bir kararında şu değerlendirmelerde bulunmuştur:

“Ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir. Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir. Somut uyuşmazlıkta, davacı net 1.300 TL ücret aldığını iddia etmiş, davalı ise davayı takip etmemiş ve herhangi bir savunmada bulunmamıştır. Mahkemece, SGK kayıtlarına itibar edilerek davacının asgari ücretle çalıştığı kabul edilmiş ise de, işyerinde pres operatörü olarak çalışan davacı 6,5 yılı aşkın kıdeme sahiptir. Vasıflı işçi durumunda olan ve uzun süre kıdeme sahip bir işçinin bu ücretle çalıştığının kabulü hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu nedenle emsal ücret araştırması yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır. Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı bozulmasına oy birliği ile karar verilmiştir."

Uygulamada SGK kayıtları, bordro gibi evraklar, işverenlerin tek taraflı bildirimleri ile oluşturulmaktadır. Bu kayıtlara işçinin müdahalesi, işin devamı süresince mümkün olmamaktadır. Çoğu işçi de aldığı aylık ücreti ile SGK primleri arasındaki farkı işten ayrılmadan fark edememektedir. Dolayısıyla artık genel kanı, mahkemelerin SGK ve işyeri kayıtlarını tek başına muteber kabul etmedikleri yönündedir.

Maaşının bir kısmının elden ödendiği iddiasında bulunan bir işçi, eğer hâlâ çalışıyorsa yapacağı iki şey vardır:

1-) İş akdini,  maaşının tamamının bankadan yatmaması, dolayısıyla SGK primlerinin eksik yatırılması nedeniyle haklı nedenle feshedebilir.

2-) Maaşının tamamının bankadan yatırılarak SGK primlerinin gerçeğe uygun olarak bildirilmesini işverenden talep edebilir. Buradan bir sonuç alamazsa SGK’ya şikâyette bulunarak inceleme talep edebilir.

İlk durumda işçi artık mevcut iş akdini kendisi feshettiği için ihbar tazminatı talep edemeyecek, yalnız kıdem tazminatı talep edebilecektir. İş akdinin fesih nedeni maaşının usulüne uygun olarak ödenmemesi olduğu için açacağı davada da gerçek maaş miktarını, maaşın ödenmesi usulünü kanıtlama cihetine gidecektir. Bu unsurları kanıtladığı varsayımında da hem kıdem tazminatı hak edecek, hem de kıdem tazminatının almış olduğu gerçek ücret üzerinden hesaplanmasını talep edebilecektir.

İkinci durumda ise istisnaların kaideyi bozmamasıyla birlikte genellikle işçilerin iş akitleri çeşitli bahanelerle feshedilmektedir. Bu halde işçiler, iş akitlerinin SGK primlerinin usulüne uygun bildirilmesi taleplerini işverene iletmeleri sebebiyle haksız nedenle feshedildiğini kanıtlayacak, buna ilişkin gerekli delillerin ortaya konularak iş akdinin haksız feshedildiği kanıtlandığı takdirde işçiler hem ihbar tazminatı hem de kıdem tazminatı hak edecektir. Üstelik bu tazminatlara esas olacak ücret, işçinin aldığı gerçek ücret olarak kabul edilecektir.

İşçiler, mevcut yargılama süresince gerçek maaşlarını her türlü delille ispatlayabileceklerdir. Burada emsal ücret araştırması, TÜİK verileri ve tanık beyanları önemli bir yer kaplamaktadır. TÜİK sitesinde iş koluna göre işçilerin yıllara göre alması gereken asgari ücret miktarları ayrıntılı şekilde yer almaktadır. Yine yaptırılacak emsal ücret araştırmasında, davacı işçinin yaptığı iş, kıdemi ve yetkinlikleri bir bütün olarak bildirildiğinde ilgili kurum ve kuruluşlar, benzer kıdemde bulunan işçilerin aldıkları ücretleri bir bütün olarak mahkemelere bildirmektedir. Uygulamada emsal ücret araştırmasına esas bilgi ve belgeleri genellikle sendikalar sağlamaktadır.

Sonuç olarak elden maaş ödemesinin olduğu bir işyerinde işçiler, iş akitlerini haklı nedenle feshedebilir. Bu halde işyerinde çalışan kişilerin tanıklıkları, TÜİK verileri ve emsal ücret araştırması sonucu elde edilen bilgi ve belgelerin birbirlerini doğrulaması durumunda işçi, iş akdini haklı nedenle feshetmiş sayılacak, hak etmiş olduğu hak ve alacaklar ile tazminatları da işyerinde almış olduğu gerçek ücret üzerinden hesaplanacaktır.

 

İş güvenliği uzmanlarının benzer sorunlar yaşayıp yaşamadığına dair düzenlenen ankete katılmak için tıklayınız.

İş sağlığı ve güvenliği alanına dair haber, iş ilanı ve tüm diğer gelişmelere anında ulaşmak için ve Telegram grubumuza katılmak için tıklayınız.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI
# İLİŞKİLİ KONULAR

Yazar Berkay Şayir - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.

02

Hasan Huseyim - Calistigim firma dan bankaya hic yatmadan elden aliyoruz ve bir ay geriden gidiyoruz ne yapmam lazim nasil bir yol izlemek gerekir 18 kisi calisan var

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 06 Ekim 19:30
01

Susupcak - Gerçek maaşı 5000 ama 3.500 ü asgari ödeniyor.geri kalan 1500 de bankadan ödeniyor.fakat prim 3.500 üzerinden gözüküyor

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 06 Ekim 16:03

Uzman arayışı

Balıkesirde Osgb bünyesinde görevlendirilmek üzere A veya B sınıfı İş güvenliği uzmanlarına ihtiyacımız bulunmaktadır. İlgilenen arkadaşlar özgeçmiş...

AKTİF1 OSGB

Gebze C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Gebze Darıca metro şantiyesinde çalışmak  üzere C sınıfı iş güvenliği uzmanı alımı yapılacaktır. Kalacak yer mevcuttur. 3 öğün yemek firma tarafınd...

KMC İNŞAAT

İzmir B ya da A sınıfı iş güvenliği uzmanı

İzmir Torbalı veya cıvarındaki ilçelerde  ikamet eden, OSGB bünyesinde çalışacak, tam zamanlı A ya da B sınıfı iş güvenliği uzmanı alımı yapılacaktı...

0532 465 24 30 ALTINDAĞ OSGB

Kırıkkale B sınıfı iş güvenliği uzmanı

Kırıkkale YHT projesinde alt yapı ve üst  yapı işlerinde tecrübeli B sınıfı iş güvenliği uzmanı çalışma arkadaşları aranmaktadır. İlgilenen kişiler...

0537 428 38 84 AKTİF HEKİMLER OSGB

Konya B sınıfı iş güvenliği uzmanı

2 DR OSGB bünyesinde Konya Karapınar GES projesi için B sınıfı kadın/erkek uzman arayışı mevcuttur. İlgilenen kişiler 0538 8541848 numarasına özgeçm...

0538 8541848 2 DR OSGB

Akhisar işyeri sağlık personeli

Anltındağ OSGB  bünyesinde, 9-6 saatleri arasında, tam zamanlı çalışabilecek, Akhisar’da ikamet eden işyeri sağlık personeli aranmaktadır.

05324652430 ALTINDAĞ OSGB

İSTANBUL ANADOLU YAKASI C İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI VE İŞ GÜVENLİĞİ TEKNİKERİ

İstanbul Anadolu Yakasında metro porjesinde ana yüklenici firmada C sınıfı iş güvenliği uzmanı ve  iş güvenliği teknikeri aranmaktadır.-ÇALIŞMA SAAT...

CANER UÇAN

Kırklareli C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Dinamik GROUP OSGB bünyesinde çalışmak üzere Kırklareli Lüleburgaz ilçesinde bir fabrikada 5 ay sürecek olan projede tam zamanlı C sınıfı iş güvenl...

05537453939 DİNAMİK GROUP OSGB

Ankara B sınıfı iş güvenliği uzmanı

Ankara’da OSGB bünyesinde çalışacak, tecrübeli yasa ve mevzuata hakim, ikili ilişkileri güzel, tam zamanlı B sınıfı iş güvenliği uzmanı alınacaktır...

05544542020 ANKA ARMADA OSGB

İzmir B-C sınıfı iş güvenliği uzmanı

İzmir Bayraklı da bulunan Martı OSGB bünyesinde hizmet vermiş olduğumuz inşaat projemizde çalışacak minimum 1 yıl inşaat tecrübesi bulunan tam zama...

05301772721