PCR test ve işten çıkarmaya bir bakış

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün geçtiğimiz hafta Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanlığı’na gönderdiği “İşyerlerinde Covid-19 Tedbirleri” konulu yazısında işyerlerinde uygulanacak tedbirler ve PCR testi zorunluluğuna ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.

Çalışma Genel Müdürlüğü özetle Covid-19 salgını ile mücadelede işverenlerin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmelerini ve bu hususta mevzuattan kaynaklanan yetkilerini kullanmakta tereddüt etmemelerini istemektedir. Biz de bu durumdaki işçilere ve işverenlere yol göstermesi açısından mevzuat çerçevesinde hukuki görüşlerimizi paylaşacağız.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 17. Maddesi’nde düzenlenen “Süreli Fesih” hallerinde belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce işveren tarafından işçiye kıdemi doğrultusunda verilecek ihbar öneli süreleri belirtilmiştir. Buna göre belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshinin istendiği durumda işveren işçiye kıdemi doğrultusunda ihbar önelinde bulunacak; işçi de bu ihbar öneli süresinde hem yeni bir iş arayacak hem de çalışmaya devam edecektir. İhbar öneli kullandırılmaksızın iş akdinin feshi durumunda işverenin haklı ya da haksız nedenle fesih halleri şartı aranacaktır.

Aynı kanunun 25. Maddesi’nde belirli ya da belirsiz süreli olup olmadığına bakılmaksızın belirli durumların oluşması halinde işverenin, işçinin iş sözleşmesini derhal fesih nedenleri sayılmıştır. Bu maddedeki koşulların oluşması durumunda artık işveren, işçiye herhangi bir ihbar önelinde bulunmayacak ve herhangi bir tazminat ödemesi yapmayacaktır.

Uygulamada “İş Güvencesi” olarak bilinen ve 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 18. Maddesi’nde düzenlenen “Feshin geçerli sebebe dayandırılması” hallerinde ise;

- Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde,

- En az altı aylık kıdemi olan işçilerin iş akitleri,

- İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan “geçerli bir sebebin” varlığı halinde feshedilebilecektir.

Çalışma Genel Müdürlüğü, anladığımız kadarıyla Covid-19 aşısı olmayan, aşı olmamanın toplumsal ve tıbbi sonuçları hakkında işveren tarafından bilgilendirilen, buna rağmen hâlâ Covid-19 aşısı olmayan ve belirlenen periyotlarda PCR testi de yaptırmak istemeyen işçilerin iş sözleşmelerinin “İş Güvencesi” kapsamına giriyorsa Madde 18, girmiyorsa Madde 17 ya da Madde 25’teki fesih hallerinden biri gerekçe gösterilerek feshedilebileceğine yönelik görüş bildirmektedir.

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu da 22.09.2021 tarihli yazısında Çalışma Genel Müdürlüğü’nün yazısına atıfla işverenlerin işçilere yönelik Covid-19 aşısı hakkında gerekli bilgilendirmeleri yapmalarını, aşı olmayan kişilerin karşılaşacağı hukuki sonuçların hatırlatılmasını, 6 Eylül 2021 tarihi itibariyle haftada 1 defa işçilerden PCR testi yaptırmalarının istenmesini, buna uymayan işçilerin iş akitlerinin “feshin son çare olması ilkesi” uyarınca feshedilebileceğine yönelik tavsiye metni yayınlamıştır. Bu görüş tartışılmalıdır.

“İş Güvencesi” kapsamına girmeyen bir işçinin iş akdinin 17. Madde uyarınca feshedilmesinde sorun yoktur. İşçiye ihbar öneli ya da ihbar tazminatı ile birlikte varsa kıdem tazminatı ve diğer hakları da ödenerek fesih yapılabilecektir. Fakat “İş Güvencesi” kapsamına giren bir işçinin iş akdinin feshedilebilmesi için sadece tazminat ödemesi yetmez; aynı zamanda “geçerli bir sebebin” de varlığı aranır. Kanunda “işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan” ibaresinin Covid-19 aşısı yaptırmaya ya da PCR testinin zorunlu tutulmamasına cevaz verip vermediği hususu net değildir. Bir işletme için PCR testi istemek geçerli neden sayılabilecekken başka bir işletme için geçersiz olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla bu konuda kesin bir sonuca ulaşmak şu an için mümkün değildir. Fakat netice itibariyle şu sonuçlara ulaşmak mümkündür:

1-) Aşı olmak kadar olmamak da bir haktır. Bu konuda herhangi bir zorlama yapılamaz. Kaldı ki Sağlık Bakanlığı da aşı olmayı zorunlu tutmamıştır. Bu konuda devlet kurumlarının ve işverenlerin yapabileceği tek şey teşvik etmek olacaktır. İşverenin Covid-19 aşısı, buna ilişkin açık rıza metni  dayatması, işçi açısından iş akdinin haklı nedenle feshi hakkını doğuracaktır.

2-) İşveren, aşı olmayanların iş akitlerini ne “geçerli nedenle” ne de “haklı nedenle” feshedebilir. Bu konu henüz çok yeni ve içtihadi açıdan geliştirilmeye açıktır. Dolayısıyla mevcut mevzuat uyarınca aşı olmayan kişilerin iş akitlerinin işveren tarafından feshedilebileceğine yönelik düşünceler hatalı ve gayri-hukukidir.

3-) İşveren Covid-19 salgını ve hastalığın tıbbi ve toplumsal sonuçları konusunda işçilerini bilgilendirmek, bu konuda gerekirse teşvik etmek ve en sonunda da gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. İşçinin ödevleri ise işveren tarafından uygulanan tedbirlere “kanunların izin verdiği ölçüde” uymakla sınırlıdır. Dolayısıyla işverenin kanuna aykırı bir uygulamayı, kanuni olduğu izlenimi ile işçiye dayatması hukuka aykırılık sonucu doğuracaktır.

4-) İşverenin aşı olmayan, bu konuda ısrarlı davranan, fakat işverenin işletmeyle sınırlı tedbirlerine uyan işçilerin iş akitlerini feshettiği varsayımında işçilerin de İş Kanunu ve diğer kanunlardan kaynaklı tazminat ve alacak hakları doğacaktır.

5-) İşverenin aşı olmayan işçilere PCR testi zorunluluğu getirmesi ise alınacak tedbirlerle bağlantılı olarak mümkündür. PCR testi zorunluluğu ise buna ilişkin masrafların ancak işveren tarafından üstlenildiği durumlarda kabul edilebilir olacaktır. Netice itibariyle işçilerin aşı olmamak konusunda bir hakları varsa da işverenlerin de işin devamını ve işin sekteye uğramamasını talep etme hakları vardır. Aşı olmayan bir işçiye kesin Covid-19 teşhisi konması durumunda işyerindeki diğer işçilere de bulaşma olacağı için işverenin buna ilişkin tedbirler alması gayet doğaldır. Fakat bunu dayatma şeklinde değil; masraflarını kendi karşılamak ve işin niteliğiyle sınırlı kalmak şartıyla suretiyle yapmalıdır. Örneğin; zaten uzaktan çalışma yöntemiyle çalışılan bir işletmede işverenin işçilere PCR testini ya da Covid-19 aşısını zorunlu tutması ve buna uymayan işçilerin iş akdini feshetmesi hukuka aykırı olacaktır.

Konu henüz emekleme döneminde olduğu ve buna ilişkin herhangi bir yargı kararı da bulunmadığı için tüm değerlendirmelerimiz mevcut mevzuat hükümleri çerçevesiyle sınırlı kalmaktadır. Yargı kararları çoğaldıkça bu konudaki tereddütlerin de azalacağını, dolayısıyla meslek kuruluşlarının ve devlet kurumlarının da buna uygun görüş bildireceğini düşünüyoruz.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI
# İLİŞKİLİ KONULAR

Yazar Berkay Şayir - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.


Bursa | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

- HRS Projesinde görevlendirilecek - Bursa Nilüfer'de ikamet eden - Tecrübeli ya da tecrübesiz - OSGB'ye bağlı C sınıfı uzman ekip arkadaşları arıy...

AKTİF HEKİMLER OSGB

İstanbul | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

İstanbul Maltepe de başlayacak inşaat projemiz için Tim OSGB bünyesinde tam zamanlı çalışabilecek C Sınıfı bay İş Güvenliği Uzmanına ihtiyacımız vard...

Tİ̇M OSGB

İstanbul - B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

Eyüp'te devam eden inşaat projemiz için Tim OSGB bünyesinde tam zamanlı çalışabilecek B Sınıfı sınıfı İş Güvenliği Uzmanına ihtiyacımız vardır. İlgi...

Tİ̇M OSGB

Ankara | C/B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

#C veya B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Ankara merkez ofisimizde görevlendirilmek üzere; -Aktif olarak araç kullanabilen (manuel), -Tercihen 2-3...

0(312) 428 83 88 ANSET İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İstanbul (şişli-beşiktaş) | C Sınıfı Iş Güvenliği Uzmanı

Beşiktaş metro şantiyesinde çalışabilecek, En az 1 yıl OSGB tecrübesi olan, İnsan ilişkileri kuvvetli, Tam zamanlı, C sınıfı İş güvenliği uzmanı çalış...

BEŞİKTAŞ METRO ŞANTİYESİ

Konya | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Konya'da bulunan şantiyemizde görevlendirilmek üzere konaklamalı ve tam zamanlı C sınıfı iş güvenliği uzmanı aranmaktadır. İletişim: [email protected]

0(312) 334 63 31 TUTKU OSGB

İstanbul - Maltepe | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

İstanbul Maltepe'de başlayacak inşaat projemiz için Tim Osgb bünyesinde tam zamanlı çalışabilecek C Sınıfı sınıfı İş Güvenliği Uzmanına ihtiyacımız v...

Tİ̇M OSGB

Akti̇f Heki̇mler Osgb | İşyeri Hemşiresi

- OSGB merkezinde haftada 5 gün çalışabilecek - Aktif araç kullanabilen - DSP Belgesine sahip (Kadın) İletişim: [email protected] İlet...

AKTİ̇F HEKİ̇MLER OSGB

İstanbul | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Büyükçekmece, Beylikdüzü, Bahçeşehir civarında ikamet eden, C sınıfı bayan iş güvenliği uzmanı aranmaktadır. Başvuracak adaylar tecrübesiz de olabilir...

MUHİTTİN CENK TANIŞ

İstanbul | C sınıfı iş güvenliği uzmanı

Büyükçekmece, Beylikdüzü, Bahçeşehir civarında ikamet eden, C sınıfı bayan iş güvenliği uzmanı aranmaktadır .İletişim : Muhittin Cenk Tanış / 05054612...

05054612498