Saha gözüyle Türkiye’de meslek hastalıkları

Ülkemizde 50’den fazla işçi çalıştıran işyerlerinde işyeri hekimi bulundurulması şartı 1930 tarihli 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 180. Maddesi’yle uygulanmaya başlamıştır. Türkiye’de meslek hastalıkları kavramı ise 1945 yılında daha sonra SSK’ya dönen İşçi Sigortaları Kurumu’nun kurulmasıyla gündeme gelmiştir. Çalışma hayatının getirdiği sağlık sorunlarına yönelik hizmet verme amacı ile kurulan SSK hastaneleri maalesef bu görevlerini gerçekleştirememiş, pratikte SSK’lı sigortalı ve ailelerinin başvurabileceği hastaneler konumunda varlıklarını sürdürmüş ve sonrasında Sağlık Bakanlığına devredilmişlerdir. SSK hastanelerinin meslek hastalıklarına deva olmaması üzerine Türk Tabipler Birliği 1988 yılından itibaren işyeri hekimliği kursları açarak sertifikasyon programına başlamıştır. 2012 yılında 6331 Sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle işyeri hekimliği sertifikası özel kurslara katılma ve merkezi sınavda başarılı olma koşullarına tabi olmuştur.

İş sağlığı alanında 6331 Sayılı Yasayla da arzulanan yere ulaşılamamıştır. Bilakis, işçi başına düşen sağlık gözetim süreleri azalmış, TTB denetiminde verilen sertifikasyon programları nitelik kaygısı aranmayan özel dershaneler tarafından verilmeye başlanmış, hekim ücretlendirmeleri piyasa koşullarına terkedilmiş ve meslek hastalıkları sayısında dünya standartları yakalanamamıştır. 6331 Sayılı Yasa Avrupa ekonomik topluluğunun 89/391 Sayılı Direktifi’nden hareketle çıkarılmış, Avrupa ve dünya standartlarına uygun bir yasadır. Yasalar genel kuralları verir ve nasıl icra edilecekleri ise yönetmeliklerce belirlenir. Ancak 6331 Sayılı Yasa’nın yönetmelikleri sorunlara tümüyle çözüm olamamaktadır.

Hedefimiz, meslek hastalıklarını tanıyan, nedenlerine, önleme yöntemlerine ve tedavilerine hâkim bir iş sağlığı profesyonel grubu oluşturmak ise grubu bu hedefe yönelik eğitmek gerekir. TTB’nin sertifikasyon programı olarak başlattığı iş sağlığı disiplini, 6331 Sayılı Yasa’da da sertifikasyon programı olarak korunmuştur. Gelişmiş ülkelerin tamamında iş sağlığı eğitimi bir tıpta uzmanlık dalıdır ve iki ila dört yıl süren bir eğitimi içerir. Bu süre birçok kişiye uzun göründe de mevcut işyeri hekimlerini yaptıkları işten uzaklaştırmadan, yani çalıştıkları iş yerlerinde bu tür programları uygulamak olasıdır. TTB’nin Genel Pratisyenlik Enstitüsü Eğitim Programı modifiye edilerek iş sağlığı disiplini için de kolayca uygulanabilir. Temel modüller ile iş sağlığının temel konuları, örneğin, iş sağlığı felsefesi, eğitim becerileri, iletişim becerileri ve epidemiyoloji gibi konular modüller halinde verildikten sonra sektörel konulara ilişkin modüller, örneğin kimyasal riskler, toza bağlı meslek hastalıkları, ergonomik meslek hastalıkları gibi modüller hafta sonu eğitimleriyle verilebilir. Eğitimlerin yerel üniversitelerin akademik desteği ile TTB ve tabip odaları tarafından verilmesi pratik ve uygulanabilir bir çözüm alternatifidir.

Eğitimini tamamlayan işyeri hekimlerinin performanslarının takip edilmesi ayrı bir gerekliliktir. Dünya standartlarında işle ilgili hastalıklar ve meslek hastalığı yıllık beklenen sayılarını tutturmak, ön tanıların meslek hastalığı tanısı alma oranları, yani ne kadar isabetli tanı konduğunun takibi, önerilen önlemlerin uygulanabilirlik ve etkinlik takipleri ve son olarak işle ilgili hastalık/meslek hastalığı sayılarında yıllar içinde azalma hızlarının takibi performans değerlendirmelerinde kullanılabilir.

Mesleki bağımsızlık ise temin edilmesi gereken en önemli kriterdir. Mevcut sistemde işyeri hekimlerinin ücretleri işveren tarafından ödenmektedir. Bu ödemeler iş akdi ile doğrudan işveren tarafından hekime ya da işveren ile ortak sağlık güvenlik biriminin yaptığı sözleşme vasıtasıyla dolaylı olarak işyeri hekimine ödeme şeklinde olmaktadır. Güncel olarak hekimlerin %12’si doğrudan, %88’i OSGB’ler aracılığı ile ücretlerini almaktadır. Her iki durumda da parayı veren işveren, düdüğü istediği gibi çalmak istemekte, mesleki bağımsızlık, mesleki etik gibi kavramlar sıkça göz ardı edilebilmektedir. Hele işyeri hekim ücretleri tam bir faciadır. TTB Asgari Ücret Tarifesi, ödenmesi yasal zorunluluk olan bir rakam iken, neredeyse hekimlerin tümü bu rakamların altında çalışmakta, asgari ücret tarifesi azami ücret tarifesi olarak uygulanmaktadır. Mevcut piyasa koşullarında TTB asgari ücret tarifesinin yarısına, yarısından azına çalışan çok büyük çoğunlukta işyeri hekimi mevcuttur. Bu rakama çalışmak zorunda kalan hekim kendini değersiz hissetmekte, sömürüldüğü duygusu ile gerçek performansını gösterme motivasyonunu bulamamaktadır. Çözüm için birkaç uygulanabilir yöntem mevcuttur. SGK primlerini toplayan kurum, İSG primi adı altında bir havuz yaratarak tüm İSG profesyonellerinin ücretlendirmelerini bu kaynakla yapabilir. Bu sistemin dezavantajı hantal bürokrasinin hassas performans denetimi ve hakediş uygulamasını yapma güçlüğüdür. Bir diğer tuzak, işyeri hekiminin devlet memuru mantığına bürünmesi ve asgari performansla yetinme olasılığıdır. Ancak SGK, TTB ve tabip odaları aracılığı ile bu ödemeyi yaparsa konuya hâkim oda denetim mekanizması çok daha etkili iş sağlığı hizmeti sunulmasını temin edebilir. Bir diğer yöntem işverenin işyeri hekim ücretlerini tabip odaları aracılığı ile işyeri hekimine ödemesidir. Burada da ücretlerin ödenmemesi durumunda ya da keyfiyete bağlı ödeme aksaklıklarında yerel tabip odalarının işyeri hekimine ödenmesi gereken ücretleri telafi edebilecek maddi güçlerinin olmaması güçlüğünden söz edilebilir. Yine de bir kamu sağlığı görevi olan iş sağlığı çalışmalarında işverenle işyeri hekiminin doğrudan para ilişkisi mutlaka kesilmelidir.

Sonuç olarak 6331 Sayılı Kanuna eğitim, performans takibi ve mesleki bağımsızlığı temin edecek istihdam ve ücretlendirme konularının eklenmesi ülkemizde meslek hastalıklarının tanınma ve azaltılma amacı için hayati öneme sahip konulardır. Bu üç konunun beraberce ele alınarak düzenlenmesi gerçekleşmez ise meslek hastalıkları konusunda gelişme beklemek maalesef rasyonel bir hedef olmayacaktır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI
# İLİŞKİLİ KONULAR

Yazar Teoman Minareci - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı isghaber.com.tr | Türkiye'nin İSG Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.


ERZİNCAN B SINIF İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Erzincan Merkez Osgb bünyesinde çalışmak üzere B sınıf iş güvenliği uzmanı aranmaktadır. Mail adresinden cvlerinizi bekliyoruz.

ERZİNCAN MERKEZ OSGB

C sınıfı İş Güvenliği

Halkalı Yenihavalimanı Metro projesinde görev alacak 6 çalışma arkadaşı aramaktayız. Projede konaklama konusunda yardımcı olunacaktır. Detaylı bilgi i...

0(850) 259 44 55 BİR ORTAK SAĞLIK GÜVENLİK BİRİMLERİ

C sınıfı İş Güvenliği

Halkalı Yenihavalimanı Metro projesinde görev alacak 6 çalışma arkadaşı aramaktayız. Projede konaklama konusunda yardımcı olunacaktır. Detaylı bilgi i...

0(850) 259 44 55 BİR ORTAK SAĞLIK GÜVENLİK BİRİMLERİ

AYDIN -C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Aydın 950 yataklı şehir hastanesi şantiye projesi için firma bünyesinde tam zamanlı olarak saha denetimi yapacak C sınıfı belgesine sahip İş Güvenliği...

ZEY YAPİ

ANTALYA B SINIF İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Antalya'da faaliyet gösteren Falez Ortak Sağlık ve Güvenlik Biriminde görev alacak B sınıfı iş güvenliği uzmanı aramaktayız. -Aktif araç kullanabilen...

FALEZ İŞ SAĞLİĞİ VE İŞ GÜVENLİ̇Ğİ̇ ÖZEL EĞİ̇Tİ̇M DANİŞMANLİK Tİ̇CARET Lİ̇Mİ̇TED Şİ̇RKETİ̇

KAHRAMANMARAŞ B SINIFI İŞ GÜVENLİK UZMANI

B sınıfı iş sağlığı ve güvenliği belgesi olan elemana ihtiyaç vardır.

0(344) 235 18 46 İŞMAR ÇEVRE LABAB.İ̇ŞSAĞ.VE GÜV.YA.DAN.EĞSAN.VE Tİ̇C.LTD.ŞTİ̇.

KAHRAMANMARAŞ A SINIFI İŞ GÜVENLİK UZMANI

A sınıfı iş sağlığı ve güvenliği belgesi olan elemana ihtiyaç vardır.

0(344) 235 18 46 İŞMAR ÇEVRE LABAB.İ̇ŞSAĞ.VE GÜV.YA.DAN.EĞSAN.VE Tİ̇C.LTD.ŞTİ̇.

ANTALYA C SINIF İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

TERSANEDE DEVAMLI GÖREV YAPACAK C SINIFI İSG UZMANI SAHA DENETİMLERİ VE BUNUN YANI SIRA OFİS DE PERSONEL VE İSG İLE ALAKALI İŞLERİN TAKİBİNİ YAPACAK P...

NEBULA YAT SANAYİ̇ VE Tİ̇CARET ANONİ̇M Şİ̇RKETİ̇

İZMİR C SINIF İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

İlgili bölümden mezun ve deneyimli, fabrika ve saha içerisinde ilgili iş izinlerinin takibi, düzenlenmesi, sahada bulunan personellerin İSG konusunda...

ARON OTOMASYON İNŞAAT ENERJİ̇ SANAYİ̇ VE Tİ̇CARET ANONİ̇M Şİ̇RKETİ̇

ANTALYA C SINIF İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Ofiste evrak düzenleme, ofis programlarına hakim. Esnek çalışmaya uygun. B sınıf ehliyete sahip aktif araç kullanabilen, Antalya ve ilçelerinde C sını...

UYUM ORTAK SAĞLİK GÜV.B.Ç.V.M.M.Ö.S.ÖZ.EĞT.Hİ̇Z.Tİ̇C.LTD.ŞTİ̇.