Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, AB uyum mevzuatı kapsamında Makine Emniyeti Yönetmeliği’ni (2023/1230/AB) güncelleyerek Resmî Gazete’de yayımladı. Dijitalleşme, yapay zekâ, siber güvenlik ve yazılım odaklı emniyet aksamlarını kapsayan yeni düzenleme, makinelerin güvenliği ve piyasa gözetimi süreçlerinde önemli yenilikler getiriyor.
Çalışma hayatı ve iş sağlığı ve güvenliği (İSG) profesyonellerini yakından ilgilendiren Makine Emniyeti Yönetmeliği modernize edildi. 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik, özellikle sanayide hızla artan dijital dönüşüm, yapay zekâ uygulamaları ve dijital güvenlik risklerini temele alıyor.
Yeni yönetmelikle birlikte insan sağlığı ve güvenliğinin yanı sıra çevrenin ve evcil hayvanların korunması da temel ilkeler arasına eklenirken, makinelerin güvenli tasarım ve imalatına dair teknik ve hukuki sorumluluklar yeniden tanımlandı.
Öne Çıkan Değişiklikler ve Yenilikler
1. Yazılımlar ve Dijital Aksamlar "Emniyet Aksamı" Kapsamına Alındı
Yeni yönetmelikte "Emniyet Aksamı" tanımı genişletilerek dijital boyut kazandı. Artık yalnızca fiziksel parçalar değil; risk azaltıcı işlev gören yazılımlar ve dijital aksamlar da emniyet aksamı tanımında doğrudan yer buluyor.
2. Yazılım Kaynak Kodları ve Siber Güvenlik Standardı
Teknolojinin gelişimiyle makinelerde artan siber risklere karşı "Kaynak Kod" (Source Code) tanımı mevzuata dahil edildi. İmalatçıların, makinenin güvenliğini doğrudan etkileyen yazılımlar ve kontrol sistemleri üzerinde yetkisiz müdahaleleri önleyecek tedbirleri alma zorunluluğu öne çıkıyor.
3. 3D Yazıcılar ve Eklemeli Baskı Makineleri
Üç boyutlu ürünler üreten eklemeli baskı (3D printer) makineleri, standart büro makineleri muafiyetinin dışına çıkarılarak güvenlik ve uyumluluk kontrolleri bakımından yönetmelik kapsamına dahil edildi.
4. Kapsam ve İstisnalar Netleştirildi
Yeni düzenleme ile;
-
Orijinal yedek parça olarak tedarik edilen özdeş emniyet aksamları,
-
Yarış amaçlı motorlu taşıtlar,
-
Sivil havacılık, askeri ve polisiye özel makineler,
-
Laboratuvarlardaki geçici araştırma cihazları gibi belirli ekipmanların kapsam dışı olma şartları ayrıntılı olarak listelendi.
5. "Kullanım Süresi" ve "Kullanım Talimatları" Güncellemesi
Makinelerin piyasaya arzından atık durumuna gelene kadar geçen tüm evrelerini (taşıma, montaj, sökme, hurdaya ayırma vb.) içeren "Kullanım Süresi" kavramı tanımlandı. İmalatçıların kullanım talimatlarını kullanıcılara erişilebilir ve anlaşılır biçimde sunma sorumluluğu pekiştirildi.
İSG Uzmanları ve İmalatçılar İçin Ne Anlama Geliyor?
Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği, iş yerlerinde kullanılan ekipmanların yalnızca mekanik ve elektrik güvenliğini değil; aynı zamanda kontrol yazılımlarının ve dijital entegrasyonların güvenliğini de zorunlu kılıyor.
İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonellerinin ve makine imalatçılarının:
-
İş ekipmanlarının risk değerlendirmelerinde yazılım ve kontrol donanımı güvenliklerini dikkate almaları,
-
"CE" işareti ve uygunluk değerlendirme süreçlerini güncellenen 2023/1230/AB normlarına göre gözden geçirmeleri önem taşıyor.