Resmi tatillerde işçiye zorla mesai yaptırılması yasal mı?
Uzmanlara göre, “1 Mayıs” ve “19 Mayıs” gibi resmi tatillerde çalışmak işçinin onayına bağlı ve işverenin tek taraflı dayatması hukuka aykırı.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 18. maddesi, hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağını ve angaryanın yasak olduğunu açıkça hükme bağlıyor. Öte yandan İş Kanunu’nun 44. maddesine göre, resmi tatil günlerinde çalışma ancak toplu iş sözleşmesi ya da bireysel iş sözleşmesiyle kararlaştırılabiliyor. Bu da işverenin tek taraflı olarak işçiyi çalışmaya zorlayamayacağı anlamına geliyor.
İşçinin çalışmama hakkı var
Eğer iş sözleşmesinde resmi tatillerde çalışılacağına dair açık bir hüküm bulunmuyorsa, işçi bu günlerde çalışmayı reddedebiliyor. Bu durumda işçinin işten çıkarılması ise hukuka aykırı kabul ediliyor.
İşverenin baskı ya da zorlamayla işçiyi çalıştırmak istemesi halinde, işçi açısından “haklı fesih” hakkı doğuyor. Bu durumda işçi, iş sözleşmesini derhal sona erdirerek kıdem tazminatı talep edebiliyor. Ancak ihbar tazminatı hakkı, fesih şekline göre değişiklik gösterebiliyor.
Yargıtay kararıyla da netleşti
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin emsal niteliğindeki kararında da, “İşçi genel tatilde çalışmaya zorlanamaz. Zorlanması halinde işçi, iş akdini haklı nedenle feshedebilir” ifadelerine yer verildi. Bu karar, uygulamada işçilerin haklarını güçlendiren önemli bir dayanak olarak öne çıkıyor.
Hak ararken dikkat edilmesi gerekenler
Uzmanlar, hak kaybı yaşamamak adına işçilere bazı önemli adımlar öneriyor:
- Zorlamaya ilişkin yazışma, mesaj ya da tanık gibi delillerin toplanması
- İşverene yazılı şekilde çalışmayı reddettiğinin bildirilmesi
- Sürecin bir hukukçu desteğiyle yürütülmesi
Resmi tatillerde çalışma konusunda yasal çerçeve net olsa da, uygulamada yaşanan sorunlar nedeniyle işçilerin haklarını bilmesi ve gerektiğinde hukuki yolları kullanması büyük önem taşıyor.