ASUD: Asbest öldürmeye devam ediyor, meslek hastalıkları gizleniyor

Asbest Söküm Uzmanları Derneği (ASUD), Avrupa Komisyonu’nun 2025 tarihli Meslek Hastalıkları Tavsiye Kararı’nı hatırlatarak, asbestin yalnızca solunum yoluyla değil tüm vücudu etkileyen ölümcül bir madde olduğunu vurguladı.

Dernek, Türkiye’de asbeste bağlı hastalıkların hâlâ büyük ölçüde gizlendiğine dikkat çekti.

Avrupa Komisyonu raporu: Asbestin etkileri sanılandan daha geniş

Avrupa Komisyonu’nun 2025 raporunda, asbeste bağlı meslek hastalıklarının kapsamının genişletildiği ve bilimsel kanıtların güçlendiği belirtildi. Daha önce sınırlı biçimde tanınan bazı hastalıkların artık meslek hastalığı olarak kabul edildiği, kolon, rektum ve mide kanserlerinin ise asbestle ilişkili “ileride tanınması önerilen hastalıklar” listesine alındığı ifade edildi.

Solunumla sınırlı değil, tüm vücudu etkiliyor

ASUD tarafından yapılan açıklamada, bu gelişmenin asbestin yalnızca solunum sistemini değil, sindirim sistemi ve farklı organları da etkileyen ölümcül sonuçlar doğurduğunu ortaya koyduğu vurgulandı. Mezotelyoma ve akciğer kanserine ek olarak gırtlak ve yumurtalık kanserlerinin de artık asbeste bağlı meslek hastalığı statüsünde kabul edildiği, sindirim sistemi kanserlerinin ise güçlü şüpheyle izlendiği hatırlatıldı.

Türkiye’de maruziyet sürüyor, kayıtlar yetersiz

Dernek, Türkiye’de asbest maruziyetinin kentsel dönüşüm, bina yıkımları, gemi sökümü, bakım-onarım çalışmaları, altyapı ve sanayi faaliyetleri gibi birçok alanda hâlâ devam ettiğini belirtti. Buna karşın asbeste bağlı hastalıkların tanı, bildirim ve kayıt süreçlerinde ciddi yapısal eksiklikler bulunduğu ifade edildi.

Uzun yıllara yayılan “latent dönem” nedeniyle çok sayıda vakanın meslek hastalığı olarak kayıtlara geçmediğine dikkat çekildi.

Kentsel dönüşüm ve deprem enkazları büyük risk

ASUD, özellikle 2010 yılı öncesinde yapılmış binaların ciddi risk taşıdığını vurguladı. Kentsel dönüşüm süreçlerinde asbest envanter raporlarının çoğu zaman yalnızca kağıt üzerinde kaldığı, hatta sahte raporlar düzenlendiği iddia edildi.

2023 depremleri sonrası ortaya çıkan enkazın ayrıştırılması ve depolanması sürecinde de ciddi bir asbest maruziyeti yaşandığına işaret edildi.

“Ölümler gizleniyor”

Açıklamada, “Bugün ölen birçok kişi, asbeste bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirmesine rağmen kayıtlara kalp yetmezliği ya da yaşlılığa bağlı kanser olarak geçiyor” denilerek, asbeste bağlı ölümlerin büyük ölçüde gizli kaldığı vurgulandı. Yaşananların teknik değil, yönetimsel ve rant odaklı tercihlerden kaynaklandığı ifade edildi.

ASUD’un talepleri

ASUD Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari imzasıyla yapılan açıklamada şu talepler sıralandı:

• Asbeste bağlı tüm hastalıkların güncel bilimsel veriler doğrultusunda meslek hastalığı listelerine alınması

• Riskli iş kollarında çalışanlar için düzenli sağlık gözetimi ve erken tanı programlarının uygulanması

• Asbest içeren yapı ve tesisler için ulusal düzeyde şeffaf bir envanter oluşturulması

• Bina yıkım ve dönüşüm süreçlerinin bağımsız denetim ve etkin yaptırımlarla yürütülmesi

“Görmezden gelinen hastalıklar artık gizlenemez”

ASUD, “Asbest öldürmeye devam ediyor. Görmezden gelinen hastalıklar artık gizlenemez” diyerek kamuoyunu ve yetkilileri acil önlem almaya çağırdı.