AB’den iş güvenliği denetimlerine ilişkin kritik bulgular
Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU-OSHA) bünyesindeki bilgi platformu oshwiki.osha.europa.eu’da yer alan çalışmada, iş müfettişlerinin hem rehberlik hem de yaptırım yetkileriyle iş güvenliği standartlarını sağlamada kritik rol oynadığı vurgulandı.
Araştırmada, iş müfettişlerinin temel görevinin iş yerlerinde güvenli çalışma koşullarını sağlamak olduğu belirtilirken, yaptırım yetkilerinin hukuki dayanağa sahip olduğu ancak uygulamada çoğunlukla eğitim ve rehberlik yolunun tercih edildiği ifade edildi.
İş müfettişleri denetimleri iki temel yolla gerçekleştiriyor
Rapora göre iş müfettişleri, iş sağlığı ve güvenliği standartlarını sağlamak için iki ana yöntem kullanıyor.
Birincisi, iş yerlerini ziyaret ederek riskleri yerinde incelemek ve gerekli iyileştirmeleri talep etmek. Standartların yetersiz olduğu durumlarda işletmelere süre verilerek eksikliklerin giderilmesi isteniyor, gerektiğinde ise yaptırımlar devreye giriyor. İkinci yöntem ise belirli sektörleri hedef alan güvenlik kampanyaları düzenlemek. Bu kampanyalar sayesinde riskli sektörlerde farkındalık artırılırken, işletmelerin mevzuata uyumu teşvik ediliyor.
Dört temel yaptırım aracı bulunuyor
Çalışmada, AB ülkelerinde iş müfettişlerinin genel olarak dört ana yaptırım seçeneğine sahip olduğu belirtildi. Bu yaptırımlar şu şekilde sıralandı:
- İyileştirme talimatı verilmesi: İşletmelerden belirli güvenlik önlemlerini belirli süre içinde yerine getirmeleri isteniyor.
- Faaliyetlerin durdurulması: Ciddi risk tespit edilmesi halinde işin bir kısmı ya da tamamı geçici olarak durdurulabiliyor.
- Para cezası uygulanması: Mevzuata aykırı uygulamalar için caydırıcı mali yaptırımlar devreye giriyor.
- Adli süreç başlatılması: Ağır ihlaller veya kazalar sonrası işletmeler hakkında dava açılabiliyor.
Denetimlerin iş kazalarını azalttığı belirlendi
Araştırmada yer verilen örnek bir çalışmada, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde 10 yıllık dönemi kapsayan incelemede iş müfettişi denetimi yapılan yüksek riskli işletmelerde iş kazalarının yüzde 9,4, yaralanma maliyetlerinin ise yüzde 26 oranında azaldığı tespit edildi. Ayrıca denetimlerin işletmelerin istihdam, satış veya finansal sürdürülebilirliği üzerinde olumsuz bir etkisinin bulunmadığı da kaydedildi. Raporda, iş müfettişlerinin yaptırım ile rehberlik arasında doğru dengeyi kurmasının kritik olduğu vurgulandı.
Buna rağmen, ulusal ve Avrupa genelinde en etkili denetim stratejisinin ne olduğu konusunda bilimsel verilerin hâlen sınırlı olduğu ifade edildi.
İş kazaları azalsa da risk devam ediyor
Çalışmaya göre, AB’de son yıllarda iş kazaları ve meslek hastalıklarında azalma görülse de risk tamamen ortadan kalkmış değil.
2018 verilerine göre Avrupa Birliği’nde bir yıl içinde 3 milyondan fazla iş kazası meydana gelirken, 3 binden fazla çalışan hayatını kaybetti.