YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI'NA
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlisans Programlarına Kontenjan Verilmemesi Kararının Yeniden Değerlendirilmesine İlişkin Görüş ve Talep Metni
Sayın Başkan,
Sayın Yükseköğretim Kurulu Üyeleri,
Yükseköğretim sistemi yalnızca öğrenci yetiştiren bir yapı değildir. Aynı zamanda ülkenin kalkınma hedeflerini destekleyen, kamu yararını gözeten ve geleceğin ihtiyaçlarına göre insan kaynağı planlaması yapan stratejik bir kurumdur. Bu nedenle yükseköğretime ilişkin her karar, yalnızca üniversiteleri değil; çalışma hayatını, üretimi, kamu sağlığını ve toplumun geleceğini doğrudan etkilemektedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) önlisans programlarına kontenjan verilmemesi yönündeki uygulama, eğitim planlamasının ötesinde, çalışanların yaşam hakkını ve güvenli çalışma ortamının sürdürülebilirliğini ilgilendiren önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Bu kararın yeniden değerlendirilmesi, bilimsel, hukuki ve toplumsal sorumluluğun bir gereğidir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 49. maddesi, devlete çalışanların hayat seviyesini yükseltme ve çalışma hayatını geliştirme görevini yüklemektedir. 56. madde ise herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını güvence altına almakta; devletin insan sağlığını koruyacak tedbirleri alma yükümlülüğünü açıkça ortaya koymaktadır.
Buna paralel olarak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesini temel hedef olarak benimsemiş; önleyici yaklaşımı esas almıştır. Bu yaklaşımın başarısı ise yalnızca mevzuatla değil, nitelikli insan kaynağı ve güçlü eğitim altyapısıyla mümkündür.
Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri ile güvenli ve sağlıklı çalışma ortamının temel bir hak olarak kabul edilmesi, iş sağlığı ve güvenliği alanında eğitim kapasitesinin korunmasını ve geliştirilmesini daha da önemli hâle getirmektedir. Aynı şekilde Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 3. (Sağlık ve Kaliteli Yaşam) ile 8. (İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme) hedefleri de güvenli çalışma yaşamını destekleyen eğitim politikalarının önemini ortaya koymaktadır.
İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programları, yalnızca mezun veren programlar değildir. Bu programlar; sanayi, inşaat, enerji, sağlık, lojistik, madencilik ve kamu kurumları başta olmak üzere birçok sektörde önleyici güvenlik kültürünün gelişmesine katkı sağlayan teknik insan kaynağını yetiştirmektedir. Bu nedenle kontenjanların kaldırılması, kısa vadeli bir planlama kararı olmanın ötesinde, uzun vadede ülkenin iş sağlığı ve güvenliği kapasitesini zayıflatma riski taşımaktadır.
Eğer bazı programlarda kalite, istihdam veya planlama sorunları bulunduğu düşünülüyorsa, çözüm programları tamamen işlevsiz hâle getirmek değil; kalite ölçütlerini yükseltmek, müfredatları güncellemek, sektörle iş birliklerini artırmak ve kontenjan planlamasını bilimsel veriler doğrultusunda yeniden yapılandırmaktır.
Bu kapsamda Yükseköğretim Kurulu'ndan beklentimiz;
İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programlarına ilişkin kontenjan kararının yeniden değerlendirilmesi,
Üniversiteler, ilgili kamu kurumları, meslek odaları, işçi ve işveren temsilcileri ile akademisyenlerin katılımıyla geniş kapsamlı bir çalıştay düzenlenmesi,
Programların istihdam, kalite ve bölgesel ihtiyaç analizlerinin bilimsel yöntemlerle yeniden yapılması,
Nitelikli programların eğitim faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli kontenjan planlamasının oluşturulması,
Türkiye'nin iş sağlığı ve güvenliği stratejileriyle uyumlu, uzun vadeli bir insan kaynağı planlamasının hazırlanmasıdır.
İnsan hayatını korumaya hizmet eden eğitim programları, yalnızca bugünün değil, yarının da yatırım alanıdır. Güçlü bir iş sağlığı ve güvenliği sistemi, güçlü bir eğitim altyapısıyla mümkündür.
Sayın Başkan ve Değerli Kurul Üyeleri;
Bugün vereceğiniz karar yalnızca bir kontenjan kararı olarak tarihe geçmeyecektir. Bu karar, Türkiye'nin çalışanını ne ölçüde öncelediğinin, önleyici güvenlik kültürüne ne kadar değer verdiğinin ve insan hayatını korumayı hangi düzeyde stratejik bir öncelik olarak gördüğünün de göstergesi olacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programlarının yeniden güçlendirilmesi; üniversiteler, sektör ve toplum adına önemli bir kazanım olacaktır.
Saygılarımızla.
Dr. Cihandar Hasanhanoğlu
Baskent Üni. SHMY-MKG Böl.Bsk.
AFEM Uyg ve Arst Merk Md.
ISG Eğt Koor.